Axar.az
Yuxarı
Ana səhifə |     Manşetlər |     Arxiv |     Online ödəmə |     Mobil versiya
20 Noyabr 2017


Əndirəbadi sözlər

Ana səhifə Yazarlar
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Dilimizdə əndirabadi sözlər çoxdur. Götürək əndirabadi sözünü; sözlüyümüzdə yoxdur, amma tez-tez işlədirik. Bir neçə yazılış formasına rast gəlmək olur: endirabadi, andirabadi, əndirabadi, əndirəbadi. Sabah bu sözü kimsə Andi Rabadi kimi də yaza bilər.

Hələlik iki əndirəbadi sözdən danışmaq istəyirəm: kəndçi və biabırçı. Əndirəbadi sözündən fərqli olaraq, bu iki əndirəbadi sözə sözlüyümüzdə rast gəlirik. Azərbaycanda 4000-dən çox kənd var. Məgər kənddə yaşayan adama kəndçi deyilməlidir?

İzahlı sözlükdə kəndçi sözünün mənası belə açıqlanır: "Kənddə yaşayan və əsas peşəsi kənd təsərrüfatı olan adam; kənd əhli, kəndli. Kəndçi qız. Kəndçi paltarı".

Sözün özü kimi izahı da qüsurludur. Kəndli qız söz birləşməsi ilə "kəndçi qız" birləşməsi arasında çox ciddi fərqi hər kəs görür. Bütün kəndli qızlar "kəndçi" olmadığı kimi, bütün "kəndli paltarı" da "kəndçi paltarı" demək deyil. Hansısa səbatsız bir yazıçının nə vaxtsa dilimizə belə bir söz gətirməsi kəndlərimizdə yaşayan əhalini lağa qoymaq, aşağılamaq məqsədi daşıyıb. Bu, təxminən Sovet dövündəki "çuşka" məsələsinə bənzəyir. Bu azmış kimi, kəndliyə "kəndoş", "kəntoş" da deyiblər.

Qəribəsi budur ki, bu gün həmin sözləri gen-bol işlədirlər. Dildən- düşüncədən "türkün sözü" kimi bu cür eybəcər ifadələri qaşıyıb atmaq gərəkdir.

Əndirabadi sözlərdən biri də "biabırçı" kəlməsidir. İzahı belədir: "Rüsvayedici, eyib gətirən, adbatıran, utanılacaq. Biabırçı hərəkət".

Bu sözün qondarma bir kəlmə olduğunu sübut etməyə ehtiyac yoxdur. Fars mənşəli -bi şəkilçisi isimlərin əvvəlinə gətirildikdə inkar və yoxluq mənasında sifət düzəldir və dilimizdə dörd cür yazılan -sız şəkilçisinin ekvivalenti kimi çıxış edir. Məsələn, ədəbsiz əvəzinə biədəb, insafsız əvəzinə biinsaf, vəfasız yerinə bivəfa və s. Bu məntiqlə biədəb, biinsaf və bivəfa sözlərindən biədəbçi (söz), biinsafçı (qız), bivəfaçı (yar) söz birləşmələri də düzəldilməliydi. Bu, mümkün deyilsə, dildə-düşüncədə yoxdursa, deməli, saxta, qondarmadır.

Dilimizdən və sözlüyümüzdən bu cür qondarma sözlər çıxarılmalıdır.

Tarix
2016.01.08 / 08:45
Müəllif
Şahlar Məmmədov
Şərhlər
loading...
Digər xəbərlər

Əziz Yıldırım istefa verəcəyi tarixi açıqladı

Rusiya: “6400 insan öldürülüb”

Çərşənbə sözü necə yaranıb?

Kiflənmiş KİV və alişan ariflər

Millətimizin sərvəti

"İlk öncə" demək olarmı?

Mədəni – şəhərli deməkdir

“WhatsApp" necə yazılmalıdır?

Qor aparan necə qorapalan oldu?!

Dövlətin sərt üzünə ehtiyac varmı?!

KULT
<>
Xəbər xətti
 
  
  
  
  
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla