Bir Abzas – yeddi rəng layihəsində
Beşinci rəng – Sarı
"Bir abzas – yeddi rəng" layihəsində Aqil Abbasdır: "Dolu"
romanı ilə.
Yazar Mahmud Ağakişioğlu:
- Etiraf edirəm ki, Aqil Abbasın "Dolu" romanını sonadək oxumağa
səbrim çatmadı. Ona görə ki, elə ilk səhifələrdən müəllifin nə
demək istədiyini anladım və bu əsərdə hansısa yeni fikir, yeni
yanaşma tapa bilməyəcəyimə əmin oldum. Romanın motivləri əsasında
çəkilmiş eyniadlı filmə isə bütünlükdə baxmışam. Fikrimcə, film
romanı xilas edib. Çünki filmdə müxtəlif effektlərin köməyi ilə
tamaşaçının diqqətini cəlb etmək daha asandır. Əsərin dili
gözəldir. Axıcıdır. Xalq dilinə yaxın leksik vahidlər, ifadələr
oxucu ilə mətn arasında doğmalıq yaradır. "Dolu" romanı müasir
Azərbaycan nəsrində vacib hadisə sayıla bilər. Ən azı ona görə ki,
bu roman Qarabağ müharibəsi mövzusunda yazılmış ilk irihəcmli
əsərdir. Dövrün reallıqları çılpaqlığı ilə öz əksini tapıb. Hətta
adama elə gəlir ki, müəllif bu əsəri yazanda qarşısına bircə məqsəd
qoyub: məğlubiyyətə haqq qazandırmaq. Sanki müəllif demək istəyir
ki, biz döyüşkən xalqıq, əslinə, bu müharibədə məğlub olmağımızın
başqa səbəbləri var. Lazım gəlsə, müəllifə haqq qazandırmaq da
olar. Bu roman mənimçün həm də ona görə vacibdir ki, müəllif
əsərində yetkin obraz yarada bilib, bu "Komandir"dir. Lakin
əsərdəki ənənəvi pafos bir oxucu kimi məni qane etmir. Əsərdə
müəllifin müharibəyə etirazı yoxdur, əksinə o, kütləni müharibəyə,
qisasa səsləyir. Müharibə mövzusuna yanaşma lokal, məhəlli xarakter
daşıyır. Müəllif yanaşması orta statistik azərbaycanlı prizmasının
sərhədlərini aşa bilmir. Halbuki bütün bu yanaşmalar, qisas
çağırışları, erməni obrazı və bu erməniyə nifrət dünya oxucusu üçün
anlaşılmazdır. Bu mənada, haqqında danışdığımız əsəri lokal kütlə
üçün yazılmış, böyük iddialardan uzaq nəsr nümunəsi hesab edirəm.
Əvvəldə də qeyd etdiyim kimi, romanı sonadək oxumamışam, buna görə
də ola bilsin ki, fikirlərin yarımçıqdır. Amma etiraf edirəm ki,
bir oxucu kimi bu əsəri yenidən və sonadək oxumaq üçün özündə həvəs
tapa bilmirəm. "Dolu" romanı mənim üçün aktuallığını itirib və bu
əsər haqqındakı məlumatlar yaddaşımın "statistik informasiyalar
bölməsi"ndə öz arxiv ömrünü yaşayır.
Əvvəlki abzaslar:
Şərif Ağayardan Aqil Abbasa – Bir Abzas. Birinci rəng -
Ağ
Qan
Turalıdan Aqil Abbasa – Bir Abzas. İkinci rəng -
Qırmızı
Kənan Hacıdan Aqil Abbasa – Bir Abzas. Üçüncü rəng –
Yaşıl
Həmid Piriyevdən Aqil Abbasa – Bir Abzas. Dördüncü rəng –
Mavi