"Biz və onlar" layihəsi müxtəlif millətlərin mədəniyyətini, dünyagörüşünü, mentalitet fərqlərini ortaya qoyan layihədir. Bu layihədə üç müxtəlif ölkənin nümayəndəsinə eyni sualları ünvanlamaqla onların mədəniyyəti və tarixi ilə bağlı oxşar və fərqli cəhətləri öyrənmiş oluruq.

Layihənin budəfəki qonaqları azərbaycanlı, mozambikli və almandır.

Kamal Kamaloğlu – 23 yaş, Sumqayıt Dövlət Universiteti, Azərbaycan.

Simon Nqal – 23 yaş, Neyur Universiteti, Mozambik.

Biatris Rinne – 30 yaş, Münhen Universiteti, Almaniya.

– Ölkənin ən böyük spesifikası (özünəməxsusluğu) nədir?

Kamal Kamaloğlu: - Neft.

Simon Nqal: Mozambikin çoxları bilməsə də, böyük tarixi və mədəniyyəti var. 1975-ci ildən sonra bizim mədəniyyət və müstəqilliyimiz inkişaf etməyə başlayıb. Ölkəmizin əksəriyyəti qaradərililərdir. Amma bu o demək deyil ki, biz tarixdən və mədəniyyətdən məhrumuq. Bir neçə cümlə ilə öz zəngin tariximizi və özünəməxsusluğumuzu ifadə etməyə çətinlik çəkirəm.

Biatris Rinne: Almaniya bütün dünyada liberallığı, tolerantlığı, sənayesi və möhtəşəm tarixi ilə özünəməxsus yer tutur.

– Hansı adətlərinizi yararsız hesab edirsən?

Kamal Kamaloğlu: Yasdakı adətləri. Bəzi nümayişkaranə toy adətlərini. Bütün ili acından ölsə belə, bayramda borca girib süfrəni bol eləmə adətindən diksinirəm. Həddindən artıq qonaqpərvərlik də yaxşı deyil.

Simon Nqal: Xalqımızın yararsız adətləri olduqca çoxdur. Amma məncə, ən böyüyü valideynlərin övladlarının gələcək həyat yoldaşlarını seçməsidir. Bizə seçim hüququ verilmir. Müasir dövrdə bu, çox absurddur.

Biatris Rinne: Adət demək olar, yoxsa yox, bilmirəm, amma bizim ən iyrənc adətimiz İkinci Dünya müharibəsindən sonra bütün dünya ölkələri və Avropa önündə özümüzü günahkar hiss etməyimizdir. Bu, özü adət halını almış bir nəsnədir. Almanlar tezliklə bu yararsız adətdən can qurtarmalıdır. Biz heç kimə heç nə borclu deyilik.

– Sənin ölkəni dünyada tanıdan şəxsiyyət kim olub?

Kamal Kamaloğlu: Üzeyir Hacıbəyov.

Simon Nqal: Maşel Somara – bağımsız Mozambikin ilk prezidenti.

Biatris Rinne: Zənnimcə, siyasi fiqur kimi Angela Merkel bütün dünyada məşhurdur. Onunla yanaşı, XVI Benedikt və Mihael Şumaxerin də adını çəkmək olar. Bu üç şəxs bütün dünyada tanınır.

– Qadın zorakılığına qarşı nə düşünürsən? Sənin ölkəndə belə hallara tez-tez rast gəlinir?

Kamal Kamaloğlu: Qadın zorakılığı həm də onların hüquqlarının tapdanmasıdır. Azərbaycanda Azərbaycan deyəndə çoxu Bakı camaatından başqa yerdə qalanlarını bura aid etmir. Unudurlar ki, hələ də məktəblərə qızlar 7 il oxuduqdan sonra getmirlər. Ərə verilən, nişanlandırılan qızların orta yaş həddi ölkədə qadın azadlığının təbliğini mütləqləşdirir. Mənim ölkəmdə qadına seks obyekti kimi baxılır. Bu özü cinayət və zorakılıqdır.

Simon Nqal: Əlbəttə ki, bizim ölkədə qadın zorakılığından çox heç nəyə rast gələ bilməzsən. Mozambikdə bununla tez-tez üz-üzə gəlirsən. Qadınları sevmək, onların qayğısına qalmaq, əzizləmək lazımdır. Amma nə edəsən ki, hamı mənim kimi düşünmür. Buna görə müəyyən qədər üzülürəm, ancaq əlimdən heç nə gəlmir.

Biatris Rinne: Əlbəttə ki, qadın zorakılığına dünyanın ən sivil və tolerant ölkələrində də rast gəlinir. Almaniyada qadınlara qarşı zorakılıq tətbiq olunmur deyə bilmərəm, amma dünya ölkələri ilə müqayisədə bizdə bu hal olduqca az baş verir. Almanların böyük əksəriyyəti qadınlara böyük hörmətlə yanaşır. Onu da qeyd edim ki, qadınlara qarşı zorakılıq iyrənc bir şeydir.

– "Şərəf" sözü sənin üçün nə ifadə edir?

Kamal Kamaloğlu: "Layiqli" sözünü ifadə edir. Sənə layiq olan bütün hərəkətlər və davranışlar şərəfini formalaşdırır.

Simon Nqal: Şərəf çoxlarının məhrum olduğu anlayışdır. İnkişaf etmiş ölkələrin məhrum olduğu bu hiss Mozambikdə olduqca yüksək qiymətləndirilir. Ailə şərəfi, vətən şərəfi, ana şərəfi. Şərəf insanın mövcudluğudur. Ondan məhrum olan insan yaşamır, sürünür.

Biatris Rinne: Şərəf insanın həyatda sahib olduğu ən ali dəyərdir. Bu sözün izahı olduqca çətindir. Ailənin şərəfi dünyadakı ən böyük dəyər hesab olunmalıdır. Əks təqdirdə – öz maraqlarını və arzularını ailə şərəfindən üstün tutan adam insan hesab oluna bilməz.

– Ölkənin hazırki ən böyük problemi nədir?

Kamal Kamaloğlu: İşsizlik.

Simon Nqal: Ən böyük problemimiz yoxsulluqdur, amma buna qarşı mübarizə aparırıq. Hər şey tezliklə olmasa da, bir müddət sonra qaydasına düşəcək. Biz güclü xalqıq.

Biatris Rinne: Almaniyanın ən böyük problemi ölkəyə gələn "zibillərdir". (miqrantları nəzərdə tutur. – red.) Afrikadan, Suriyadan və digər problemli ölkələrdən Almaniyaya üz tutan miqrantlar ölkəmin ən böyük problemidir. Bu alçaq qaçqınlara görə bizim öz irsimiz təhlükə altında düşür. Bu problemin həlli tezliklə tapılmalıdır. Əlbəttə, məni irqçi və ya faşist adlandıra bilərsiniz, amma mənim tək arzum alman xalqının öz irqinə sahib çıxmasıdır.