"Çox güman ki, bu yaxınlarda ABŞ şirkətləri ilə Ukrayna
arasında ilkin razılıq əldə olunsun və işlərə
başlanılsın".
Bunu Axar.az-a Ukraynanın Arbitraj Məhkəməsinə müraciət etməsi
ilə bağlı qərarını şərh edən iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli
bildirdi:
"Bu tipli böyük mübahisələrlə bağlı keçirilən arbitraj
məhkəmələri uzun sürən prosesdir. Amma Avropa Birliyi (AB)
ölkələrinin və başqa beynəlxalq qurumların Ukraynaya həssas
yanaşdığını nəzərə alsaq, ola bilsin ki, proseslər sürətlə getsin
və ilin sonuna qədər qərar qəbul edilsin. Amma bir məsələ də var
ki, bu qərardan sonra Rusiyanın həmin qərarı mübahisələndirmək
hüququ var və bu da prosesin uzanmasına gətirib çıxara bilər.
Məhkəmə yolu ilə bu problemləri həll etmək mümkündür. Belə
məhkəmələrə nümunələr də var. Adətən belə məhkəmələr inhisarçılığın
qarşısını almaq üçün keçirilir. Arbitraj məhkəmələrində böyük
korporasiyalara qarşı qeyri-qanuni qazanc əldə etmə maddəsi ilə
iddialar qaldırılıb və bir çox hallarda iddiaçılar qalib gəlib.
Ukraynanın Arbitraj Məhkəməsinə müraciət etməsində bir məqsədi də
Rusiyaya siyasi təzyiq etməkdir. Güman edirəm ki, birbaşa
danışıqlar tezliklə başlayacaq. İlkin raund bu yaxınlarda Berlində
oldu. İnanıram ki, tezliklə bunu davamı da olacaq".
Ekspert hesab edir ki, Ukrayna Rusiyadan qaz asılılığını
azaltmaq üçün Avropa ölkələrindən reeksport yolu ilə qaz
almalıdır:
"Ukrayna Rusiyadan qaz asılılığını aradan qaldırmaq üçün Avropa
ölkələri ilə reeksportla (yenidən idxal) bağlı danışıqlar aparılır.
Hazırda Slovakiya, Polşa və digər ölkələrlə bu məsələ müzakirə
edilir. Əslində, burada texniki məsələlər həll edilib. Çünki orda
boru xətti artıq var. Sadəcə, əks istiqamətdə qaz vurmaq üçün
istifadə ediləcək nasos stansiyaları ilə bağlı çətinliklər həll
edildikdən sonra bu, mümkün ola bilər. Digər tərəfdən də Ukraynada
çox böyük miqdarda slans qaz ehtiyatı aşkar edilib. ABŞ-ın bu qazı
çıxarmaq və emal etmək üçün müasir texnologiyaları var. Çox güman
ki, bu yaxınlarda ABŞ şirkətləri ilə Ukrayna arasında ilkin razılıq
əldə olunsun və işlərə başlanılsın. Əgər deyildiyi kimi Ukraynadakı
slans qazın həcmi böyük olarsa, o zaman doğrudan da gələcəkdə
Ukrayna həm özünü qazla təmin edəcək, həm də Avropaya qaz sata
biləcək".
Xatırladaq ki, Ukraynanın energetika naziri Yuri Prodan Berlində
Avropa Birliyi Rusiya və Ukrayna arasında keçirilən üçtərəfli
görüşdən sonra rəsmi Kiyevin mayın 28-də qazın qiyməti ilə bağlı
Stokholm Arbitraj Məhkəməsinə müraciət edəcəyini demişdi.