Axar.az
Yuxarı
Ana səhifə |     Manşetlər |     Arxiv |     Online ödəmə |     Mobil versiya
17 Yanvar 2018


Stalinin Rəsulzadə təşvişi və ingilis xəfiyyəsi ilə saziş...

Ana səhifə Reportaj
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə AXC devriləndən sonra vətəni tərk etməyə məcbur olur. Mühacirətdə Vanda adlı polyak xanımla ailə həyatı qurur. Sonradan adı Leyla olaraq dəyişdirilən Vanda ömrünün sonuna qədər Rəsulzadəyə sadiq qalır.

Rəsulzadə öz həyat yolunun gizli ştrixlərinin, demək olar ki, hamısını Vandaya danışmışdı. Cümhuriyyətin qurulmasından tutmuş rus torpaqlarından qaçana qədər, hər şeydən Vanda xanımın xəbəri var idi. Bəzi xatirələrində o, Rəsulzadənin şəxsi arxivi kimi də çıxış edib. Elə Leyla xanım öz xatirələrinin birində maraqlı bir məqama toxunub:

“Rəsulzadə Moskvada yaşayarkən mədəsində yara əmələ gəlir və o, xəstəxanaya yatırılır. Stalin bu xəstəlikdən çox narahat olub. Rəsulzadə öldüyü təqdirdə bunun təbii bir ölüm olduğuna kimsəni inandıra bilməyəcəyindən və Azərbaycanda baş verə biləcək bir üsyandan qorxduğu üçün Rəsulzadə Finlandiyada bir xəstəxanaya köçürülür. Burda Rəsulzadə ingilis agentləri ilə münasibət qurur. Ona xaricdə sürdürə biləcəyi müstəqillik mücadiləsini dəstəkləməyi və qaçmağı təklif edirlər. Və bunun qarşılığında müstəqillikdən sonra Bakı neftinin istismarında imtiyaz istəyirlər. Rəsulzadə bu bazarlıqdan çox rahatsız olmasına rəğmən, şərtləri qəbul edir, bir gecə qayıqla xəstəxanadan qaçırılır”.

Vanda xanım öz xatirələrini danışarkən artıq çox yaşlaşmışdı. Təbii ki, yaddaş hər bir insanı aldada bilər.

1944-cü ildə Sovet ordusu artıq cəbhəni yarıb Qərb istiqamətində irəliləyirdi. Rumıniyaya yaxınlaşdıqlarını gördükdə Rəsulzadə müharibədə neytrallığını saxlayan İsveçrəyə keçmək istəyir. Lakin İsveçrə sərhəd qoşunları sərhədi keçməyə izn vermir. Bu arada amerikanlar yaxınlaşır və vəziyyətin dəyişəcəyini güman edib hələ də gözləyən Rəsulzadə onların əlinə keçir.

Qeyd etməliyik ki, müttəfiqlər antisovet mühacirlərini ələ keçirdikdə, onları Moskvaya təhvil verirdilər. Rəsulzadəni də bu tale gözləyirdi. Lakin onu buraxırlar. Məhəmməd Əmin Rəsulzadəni xilas edən onun həyat yoldaşı, polyak Vanda xanımın göz yaşları olur. Axıra qədər həyat yoldaşına sadiq qalan, onu böyük məhəbbətlə sevən Vanda xanım 1947-ci ildə onunla birgə Türkiyəyə gəlir və ömrünün sonuna kimi burada yaşayır.

Moderator.az

Tarix
2017.12.28 / 01:46
Müəllif
Kult.az
Şərhlər
loading...
Digər xəbərlər

Hər şey hazırdır, amma qorxuram... – İradə Tuncay

"Gördüm, bizim düşərgə iqtidara gəlsə, ziyan gətirəcək”

Soyuq Arxangelsk, “Bakı” restoranı və doğma üzlər - Foto

Aynur Camalqızı, mən və Rauf bəy... - Vüsalə Mahirqızı

O xanəndə AzTV-dən səs yazımı pozdurdu - Alim Qasımov

Son gecə bizi yatmağa qoymadı, dedi ki... – Arifqızıdan xatirə

Brejnev bircə ona “sən” deyə bilmirdi

Bir Sevil Nuriyeva, bir Mübariz Mənsimov var, onlar da...

“Mənə bərk-bərk sarıl” dedi, dünyam qaraldı... - Foto

Ermənilər bundan sonra yalvarmağa başladılar - Varis

KULT
<>
Xəbər xətti
 
  
  
  
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla