Axar.az
Yuxarı

MB hər ay 1,5 milyardı niyə bazara çıxarır?

Ana səhifə İqtisadiyyat
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

"Manatla əmanətlərin banklardan götürülməsinin qarşısının alınması və eləcə də yeni depozitlərin cəlb edilməsi üçün bir sıra təbii ehtiyatlara malik olan ölkələrdə olduğu kimi, banklardan olan əmanətlərin dollara indeksasiyasının həyata keçirilməsinə ehtiyac var".

Axar.az xəbər verir ki, bu açıqlama ilə iqtisadçı Vüqar Bayramov öz Feysbuk səhifəsində çıxış edib.

O bu il manatla olacaq əmanətlərdə azalmaların müşahidə olunacağını bildirib:

"Banklarda vətəndaşların 7,2 milyard manatlıq əmanətinin olmasına baxmayaraq, milli valyutada olan əmanətlərin məbləği ötən ilin dekabr ayında əvvəlki ay ilə müqayisədə 4,482 milyard manatdan 4,422 milyardadək azalıb. Qonşu ölkələrdə müşahidə edilən milli valyutaların develvasiyası və neftin dünya bazar qiymətinin aşağı düşməsi dollara tələbatı artırmaqla manat təklifini çoxaldıb. Güman edilir ki, bu ilin ilk ayının yekunlarında manatla olan əmanətlərin həcmində daha ciddi azalmalar olacaq. Problem sadədir: manatın dəyərdən düşəcəyindən narahat olan əmanətçilərin bir qismi pullarını banklardan çəkərək onu xarici valyutaya, əsasən də dollara çevirirlər. Banklar vaxtından əvvəl əmanətlərini götürənlər üçün faiz cərimələri tətbiq edərək hesabladıqları dividentlərin bir qismini ödəməməklə müəyyən vəsaitə qənaət etsələr də, bu hal bankların maliyyə likvidliyi baxımından heç də arzuolunan deyil. Eyni zamanda, bu proses Mərkəzi Bankın intervensiya xərclərini də artırır. Baş bankda manata tələbi qarşılaşmaq üçün hər ay 1.5 milyard dollara yaxın pul bazara çıxarılır ki, bu da valyuta rezervlərinin həcminin azalmasına gətirib çıxarır".

İqtisadçı bank sektoru üçün heç də asan olmayan mərhələnin başladığını deyib:

"Aydındır ki, əmanətçilərin öz manatlarını banklardan çəkməsi bank sistemi üçün heç də arzuolunan deyil. Əmanətlər bankların cəlb etdiyi vəsaitlərin əsas maliyyə mənbələrindən biridir. Bu maliyyə mənbəsinin kiçilməsi bankların fəaliyyətinin məhdudlaşmasına gətirib çıxaracaq. Son dekadada ilk dəfə olaraq ötən ilin yekunlarında bankların ziyanlarının mənfəətindən çox olduğunu nəzərə alsaq, manatla əmanətlərdəki azalma tendensiyasının qarşısının alınması olduqca vacibdir. Bu, sadəcə Mərkəzi Bank üçün əlavə xərc yaratmır, eyni zamanda bank sektoru üçün heç də asan olmayan bir mərhələnin başladığından xəbər verir. Manatla əmanətlərin banklardan götürülməsinin qarşısının alınması və eləcə də yeni depozitlərin cəlb edilməsi üçün bir sıra təbii ehtiyatlara malik olan ölkələrdə olduğu kimi banklardan olan əmanətlərin dollara indeksasiyasının həyata keçirilməsinə ehtiyac var. Bu zaman indeksasiya ilə bağlı potensial və ya virtual xərclər dövlət tərəfindən qarşılanır. Manatın məzənnəsinin stabil qalacağı ilə bağlı Mərkəzi Bankın əvvəlki açıqlamalarını nəzərə aldıqda isə bu xərc hətta yaranmaya bilər. Bu zaman kommersiya banklarında manatla yerləşdirilən əmanət dollara indeksasiya edilir. Məsələn, vətəndaş bankda 10 min manatlıq əmanət yerləşdirir və ya hazırda əmanəti var. Bu məbləğ Mərkəzi Bankın rəsmi məzənnəsinə əsasən 12750 dollar edir".

V.Bayramov manatla əmanətləri indeksasiya etməklə valyuta bazarında dolları durdurmağın mümkün olacağını söyləyib:

"Müqavilə üzrə müddət başa çatdıqdan sonra isə əmanətçi öz manatla olan pulunu götürən zaman milli valyutanın dəyəri aşağı düşdüyü halda isə yaranan fərq məhz indeksasiya olunduğu üçün dövlət tərəfindən qarşılanır. Bu o deməkdir ki, məsələn, 12750 dollarlıq manatla ifadə edilən əmanət milli valyuta develvasiya nəticəsində 11100 dollardək azalarsa, o zaman yaranan 1650 dollar fərq məhz dövlət tərəfindən qarşılana bilər. Amma əgər milli valyutanın məzənnəsi dəyişməzsə, o zaman hər hansı fərq yaranmadığı üçün yeni xərc də formalaşmayacaq. Eyni zamanda fərq üçün minimum limitlər də müəyyənləşdirilə bilər. Məsələn, bu fərq 500 dollardan artıq olduğu halda qarşılana bilər. Əgər fərq 500 dollardan azdırsa, o zaman həmin kəsir ödənilmir. Potensial indeksasiya xərclərinin azaldılması üçün sığorta olunan, yəni müəyyənləşdirilmiş faiz limiti daxilində 30 min manatdan artıq olmayan əmanətlər dollara indeksasiya edilə bilər. Bu isə o deməkdir ki, dövlətin potensial xərcləri kifayət qədər az olacaq. İndeksasiya sisteminin tətbiq edilməsi dollara tələbatı ciddi şəkildə azaldacaq. Monitorinqlər göstərir ki, dollara formalaşmış tələbin əhəmiyyətli hissəsi banklardakı manatını götürüb dollara çevirənlər hesabına baş verir. Develvasiya riskindən ehtiyatlanan əmanətçilərin bir qismi öz pullarını dollara çevirməyə başlayıblar. Bu sistemin tətbiqi isə Mərkəzi Banka intervensiya xərclərinə qənaət etmək və bununla da valyuta rezevlərindəki azalmanın qarşısını almaq üçün vacibdir. Eyni zamanda, indeksasiya banklarda olan əmanətlərə tətbiq edildiyindən və evdə saxlanan pulları əhatə etmədiyindən banklarda depozitlərin də həcminin artmasına gətirib çıxaracaq. Vətəndaşların əksəriyyəti öz pullarını evdə deyil, banklarda saxlamağa üstünlük verəcəklər. Deməli, manatla əmanətləri indeksasiya etməklə valyuta bazarında dolları durdurmaq mümkündür. Bundan qazanan isə yalnız vətəndaşlar deyil, bank-maliyyə sistemi daxil olmaqla bütövlükdə dövlət olacaq".

Tarix
2015.02.10 / 09:19
Müəllif
İlkin Həsənov
Şərhlər
Digər xəbərlər

“Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin əhəmiyyəti - Deputat

Hər 1000 manat kredit üçün ayda 33 manat ödəniş edin!

“Şimal-Cənub” layihəsi ilə bağlı işlər başa çatdı

Dolların bu günə olan məzənnəsi

Laçın rayonunun sərvətləri – İqtisadçı

BirKart-la taksit əməliyyatları edin, 100 AZN qazanın!

Bitkoin tarixi rekord vurdu

Neft bahalaşdı

Dolların bu günə olan məzənnəsi

Yeni yol çəkilir: Naxçıvan üçün mühüm şans - Ekspert

KULT
<>
Xəbər xətti
 
  
  
  
yatsan
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla