Tanınmış yazar Əyyub Qiyasla
şəhərimizdəki çay evlərindən birində üz-üzə oturduq, dağı arana,
aranı dağa daşıdıq. Çox şeylərdən söz açıb, bir çox qaranlıq
məqamlara işıq salmaq istədim. Bilmirəm, Əyyub daha sərvaxt oldu
suallardan yayındı, ya mən suallarımda naşılıq etdim, söhbəti
istədiyim məcraya yönəldə bilmədim. Hər halda, buna baxmayaraq,
oxucularımız üçün də maraqlı olacaq bir söhbətin alındığına əmin
oldum. Əyyub Qiyasın "Gerçəkləşməyən arzular"ını eşitmək, oxumaq
istəyirsizsə, buyurun.
İlk sualım tanınmış yazarımızın özünün ədəbi müstəvidəki yeri
ilə bağlı oldu:
- Əyyub Qiyas indi özünü ədəbi həyatın harasında
görür?
- Mənə qalsa, ədəbi həyatın tən ortasındayam, deyərdim… Amma
bəzən kənardan baxanda və ədəbi mühitdəki xaosu görəndə özümü ədəbi
həyatın kənarına çəkməyə çalışıarm; o da qorxuludur da... Ondan o
yana uçurum başlayır axı.
Özümə xəyanət etdiyim vaxtlar olub
- Ədəbi həyatın tən ortasındayam, dedin, fikrimdən
"Ortalıqda olmaq, ortalıq adamı olmaq" keçdi. Amma söhbətimiz o
mövzuda olmayacaq. Dediyin "o yer" sənin arzuladığın yer
idi?
- Söhbət hansı yerdən gedir bilmirəm, amma səninlə danışıramsa
və sən mənə sual verirsənsə və söhbət "O YER"dən gedirsə, deyə
bilərəm ki, heç kəs "o yer"dən sığortalanmayıb. Mənim ürəyim
istədi-istəmədi, mən o yerdə oldum. Səninlə bir yerdə olduq
oralarda. Keçirdik getdi. Keçmiş olsun... Amma əgər söhbət ədəbi
mühitdəki yerimdən gedirsə, narazılığım yoxdur. Mən imzasına
xəyanət etməyən az qələm adamlarından biriyəm. Özümə xəyanət
etdiyim vaxtlar olub, amma imzam təmizdir.
Siması ilə deyil, imzası ilə tanınan
müəllif
Çayımızın soyuması, söhbətimizin soyuq keçməsindən deyil. Dedim
axı, Əyyub istadadlı və söhbətə çox diqqət ayıran müsahibdir. Bu
onun uşaqlıq illərindən ailənin, evin qayğılarını çiynində
daşımasından, yaşadığı ömrünün müəyyən vaxtının ağır üzüntülü
günlərini dözümlə, ləyaqətlə yola salmasından irəli gəlir. Onun
kəpənək qanadlı uşaqlıq arzularının, bu günkü sərt həyata
daşınmasına toxunuram. O zərif arzularla haralara qədər uça
bilmişdi:
- Hələ lap gənclik illərində, yaradıcılıqla məşğul
olduğun ilk anlarda xəyalında yaşatdığın yazıçı Əyyub gerçək,
bugünkü yazıçı, şair, ssnerist Əyyubdan çoxmu qabaqda
idi?
- Hə...
Sonra siqaretini yandırır. Kifayət qədər bahalı olan siqaretinin
xoş ətri burula-burula ətrafa yayılır. Gözlərini bir balaca qıyır,
sanki o günlərə - uzaqlara baxır və:
- Adamın elə vaxtları olur ki, illüziyalarla, xəyallarla
yaşayır. O zamanlar adam elə bilir ki, dahidir, filan. İndiki
gənclikdə də var o yanaşmalar. Saçlaırını daramalarına,
geyimlərinə, boyunlarına sarıdıqları şərfə, taxdıqları eynəyə qədər
dahiliyi imitasiya edənlər var. Mənim də elə vaxtlarım olub. Bəli,
o Əyyub indiki Əyyub Qiyasdan çox irəlidə idi. Amma mən bir şeyi də
deyim; mən indi özümü ona görə xoşbəxt yazar hesab edirəm ki, mən
siması ilə deyil, imzası ilə tanınan müəllifəm. Çox olub ki, oxucu
Əyyub Qiyas dedikdə tamamilə başqa sima təsəvvür etdiyini etiraf
edib. Əladır da... Amma insan yaşa dolduqca, dünyanı tanıdıqca,
başa düşdükcə özü yerini bilir, harada olduğunu, çəkisini
müəyyənləşdirir. Mən ədəbi mühitdə yerimi bilirəm. Bunu
bilməyənlərə isə acıyıram.
Şeiri siqaret kimi çəkəsən gərək
- Son vaxtlar seriallara başın qarışıb, şeiri, deyəsən,
çəkilişlərə ara verəndə siqaret çəkirmiş kimi
yazırsan.
- Şeir elə odur da... Şeiri oturub baş sındırmaqnan yazmaq olmur
ki. Şeri gərək elə sən dediyin kimi, gələndə siqaret kimi çəkəsən
getsin. Həm də ki, mən özümü heç vaxt şair hesab etmirəm. Mən
nasirəm, kino-dramaturqam yetər. Şairlik tamam başqa bir duyğudur,
başqa bir həyat tərzidir. Şairə yazı masası lazım deyil... Nasir
yazı masası olmadan yaza bilməz. Mən yazı masasını, ümumiyyətlə,
masanı sevən adamam. Şeir yazanda da elə bilirəm ki, nəsrim məndən
küsə bilər.
Onu kimlərinsə ardınca danışan, kimlərinsə qeybətini qıran,
kiminsə haqqında xoş olmayan danışıqla boş vaxtını öldürən... biri
kimi tanımayıblar. Elə ona görə də:
- Sənə ədəbiyyatımızın bu günkü durumu haqda heç bir
sual verməyəcəm, – deyirəm.
- Çox düz də eləyəcəksən. Ədəbiyyatımızın bugünkü durumu haqda
sorumluluq mənlik deyil, özün yaxşı bilirsən. Onu ədəbiyyatdan
başqa hər şeylə məşğul olan imza sahibləri üçün saxla.
Yaxşı yazmaq hələ dünya çapında olmaq demək
deyil
- Bəzən deyirlər, bizim yazarlar Biləcəridən o tərəfə
keçə bilmir. Düzmü deyirlər?
- Çox böyük səhv edir onu deyənlər. Onu deyənlər elə Biləcəridən
o tərəfi tanımayan adamlardr yəqin ki... Bir də ki, heç bir fikri
hər kəsə şamil etmək düz deyil. Bu fikir səslənəndə ilk olaraq
gözlərimin önünə Çingiz Abdullayev gəlir. Dünya üzrə tanınan və
sevilən müəllifdir. Anar, Elçin, Rüstəm İbrahimbəyov, Natiq
Rəsulzadə... Yəni 9 milyonluq xalqın dünya üzrə tanınan 5-6 yazarı
varsa bu böyük nəticədir məncə. Bir də ki, yazmaq, yaxşı yazmaq
hələ dünya çapında olmaq demək deyil. Dünya oxucusunun öz tələbləri
var. O müəlliflər dünya çapında tanınır ki, onlar ilk növbədə öz
vətənlərində tanınır və sevilirlər. Adlarını saydığım müəlliflər
onlardandır.
- Həm də sən özün də Biləcəridən o tərəfdə - Sumqayıtda
yaşayırsan, demək, deyilənlər həm də buna görə yanlışdır.
Yazarlarımız Biləcəridən o tərəfə keçir, - zarafatım xoşuna
gəlir.
- Görürsən ki... Məni Sumqayıtda hər kəs tanıyır (gülür). Demək,
yanlış fikirdir də.
Köpək uşağını evləndirə bilmirəm
- Əyyub, istərdim ki, arzularından
danışasan.
- Arzulardan danışmaq olmur. Adam arzularla yaşayır. Ən böyük
arzum hal-hazırda baba olmaq arzusudur. Amma köpəy uşağını
evləndirə bilmirəm ki, arzuma çatım. Hələ karyera peşindədirlər.
Bəlkə də düz fikirləşirlər. Amma mən bilirəm ki, mən də səhf
fikirləşmirəm. Sonra bir arzum da var ki, bir bədii film ssenarisi
var, onu reallaşdıram, çəkilsin. Hələ ki, qalır. Belə arzular
çoxdur... Nə isə.
- O arzulardan yox e... gerçəkləşməyənlərdən. Niyə
gerçəkləşmədi?
- Mən alın yazısına inanan adamam. Demək, belə məsləhətdir ki,
gerçəkləşmir də... Mən Allaha üsyan etməyəcəyəm ki. Vaxtı gələndə
və Allah izin verərəsə gerçəkləşər yəqin, - fikirə gedir və bu dəfə
səsi bir qədər sakit gəlir: - Gercəkləşməsə də olsun, Allah bilən
məsləhətdir!
Bir vaxtlar onun ətrafında çox insanlar olardı. Yeyib-içmək
məclisləri, şərəfinə deyilən tostlar, sağlıqlar... gözlərimin önünə
gətirirəm və elə dostları ilə bağlı suallar verib, söhbətə son
qoymaq istəyirəm:
- Əyyub, itirdiyin dostlar nə qədərdir?Bu dost itkisi
tostların azlığındandır, yoxsa şəhərimizdəki inkişafdan -
"most"ların çoxluğundan? Yəni bu yol ötürücülərinin "dostların"
ötüb keçməsində rolu olmadı ki...
- (gülür) Yox... Bilirsən, Faiq, elə dostlar var ki, onlar məni
itirdi. Elə dostlar oldu ki, mənim səhvimdən onları itirdim...
Həyatdır da, səhvsiz adam olmur. Bir də olasan yazar. Amma bu
yaşdan sonra heç kəsi itirmək istəmirəm, çünki artıq dost ovuna
çıxmaq vaxtım keçib. O ki qaldı sənin dediyin "most"ların çoxluğu
məsələsinə, mən deyəsən yumor hissimi itirmişəm. Belələri varsa da,
onların ötüb keçmələri gözümdən yayınıb. Bir də ki, dostu və
"tost"u çox olan adamlar da onsuz da gün gəlir hansısa"most"dan
keçir - "Sirat mostu"ndan.
Gülə-gülə çayımızı təzələməyi sifariş verir.
