Əsəd Cahangir

Milli və insani dəyərlərin, estetik ölçü və etik əndazənin aşınma təhlükəsi ilə üz-üzə durduğu çağdaş dövrdə televiziyanın tamaşaçı kütləsinə müsbət təsiri böyükdür.

Bu gün 11 yaşı tamam olan İctimai kanalın (İTV) milli teleməkanda sözügedən yöndən xüsusi yeri var. Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənətinin gözəl bilicisi Cəmil Quliyevin rəhbərlik etdiyi son bir neçə ildə kanalın bu istiqamətdəki fəaliyyəti, təbiidir ki, daha qabarıq hiss olunur.

Amma mən bu yazıda bütövlükdə İctimai kanalın fəaliyyəti yox, onun əməkdaşlarından biri - "Telemizan" proqramının müəllifi və aparıcısı Vidadi Hüseynovdan danışacam. Ona görə ki, bəzən bir insan öz işindən tutmuş davranış mədəniyyətinə qədər çalışdığı müəssisənin rəmzinə, simvoluna, necə deyərlər, şərti işarəsinə çevrilir. İctimai kanal və Vidadi Hüseynov anlayışları mənim üçün belə paralelləşib.

Vidadini universitet illərindən tanıyıram. Mən filologiyada, o, jurnalistikada oxuyurdu. Vidadi gənc yaşlarından iki şeyi dəqiq müəyyən etmişdi: birincisi, telejurnalist olmaq; ikincisi, teatrla bağlı teleproqramlar hazırlamaq. İctimai işlərdə fəal, əksərən təşkilatçı idi. Bir qərara gəldisə, vəssəlam, o iş başa tutmalıydı, nə olursa olsun! İnadkar idi və məncə, onun sonrakı uğurlarında bu inadının da az rolu olmadı.

Amma onu tanınmış teleaparıcı Vidadi Hüseynov edən sadəcə inadkarlığı deyildi. Vidadidə yaşıdlarımın heç birində görmədiyim bir teatr pərəstişkarlığı var idi. Saatlarla, imkan olsa, günlərlə teatrdan, aktyorlardan, tamaşalardan danışardı. Həm də elə məsələlərə toxunardı ki, bunları bilmək üçün sadəcə kitab oxumaq, tamaşaya baxmaq kifayət deyildi. Bunun üçün teatrda doğulmaq, pərdənin təkcə bəri yox, o biri üzündəki olayları da bilmək lazım idi. Kimsə məhlə uşağı, kimsə ana uşağı, kimsə küçə uşağı olur, Vidadi teatr uşağı idi. O, bu sənətin aşiqi-şeydası idi.

Sənət sevgisi, bu sevgi yolunda qarşısıalınmaz inad Vidadini universitet auditoriyalarından teleekrana – dövlət kanalına gətirib çıxardı. O, "Teatr" sənət toplusunun müəllifi və aparıcısı kimi çıxış etməyə başlayanda hələ universitetin ikinci kursunda oxuyurdu. O yenə də teatrdan danışırdı, amma bu dəfə dar çevrədə, universitet dostları yox, çoxmilyonlu tamaşaçı kütləsi ilə edirdi bu söhbətləri. Məsələnin mahiyyəti dəyişməmişdi, söhbətin miqyası böyümüşdü.

2006-da Arif Alışanovun Azərbaycan Dövlət Televiziyası rəhbərliyinə gəlişindən sonra yeni layihələrə rəvac, gənclərə geniş meydan verildi. V.Hüseynovun müəllifi və aparısı olduğu "Avtoqraf" proqramı da bu imkan hesabına meydana çıxdı. "Avtoqraf"da müxtəlif sənət sahəsi təmsilçilərinin ekran diliylə yaddaqalan portretləri yaradılırdı. O, çağdaş milli sənət elitası ensiklopediyası da adlandırıla bilərdi. Proqram haqqında müxtəlif mətbuat orqanlarında dərc olunan çoxsaylı təqdiredici yazılar onun əfkari-ümumiyyə tərəfindən rəğbətlə qarşılanmasının təsdiqi oldu. Bu proqramla V.Hüseynov özünün milli teleməkandakı mövqeyini bir daha və qəti olaraq təsdiq etdi. Tanınmış teleaparıcılarımız siyahısına daha biri öz avtoqrafını qoydu.

Bundan sonra ekrana çıxan və daha çox araşdırma xarakteri daşıyan "Məqam" proqramı Vidadinin teleaparıcı kimi başqa bir yönünü – jurnalistik araşdırma qabiliyyətini üzə çıxardı. Lakin V.Hüseynovun teleekran fəaliyyətinin ən kamil dövrü İctimai kanal və "Telemizan" proqramı ilə bağlıdır. 2014-cü ildən ekrana çıxan proqramda müəllifin boy artımı bir neçə cəhətdən aydın hiss olunur. Proqram teatr, musiqi, yəni sadəcə incəsənət yox, sənətin digər sahələrinə, xüsusən də ədəbiyyata, hətta sənətdışı mənəvi-sosioloji məsələlərə də geniş yer ayırır. İkincisi isə bu artıq "Teatr" sənət toplusunun gənc, çılğın, emosional aparıcısı yox, iyirmi beş ilə yaxın iş təcrübəsi olan daha təmkinli, daha təcrübəli, professional teleaparıcı vərdişlərini yaxşı mənimsəmiş Vidadi Hüseynovdur.

Proqramın yaxşı mənada fərqli cəhətləri nədir? Getdikcə hər şeyin sərt, əcayib, amansız reytinq qanunlarına tabe olduğu, teleaparıcıların şou çıxarmaq xatirinə uşaq kimi iməklədiyi, şpaqat açdığı, qonaqların yataq otaqlarına boylandıqları bir dönəmdə "Telemzian" ciddi sənət və əxlaq ölçülərini, klassik jurnalist etikasını gözləyən azsaylı layihələrdən biri olaraq qalmaqdadır. Amma bütün bu klassisizmi ilə yanaşı "Telemizan" həm də çox müasir, çağdaş proqramdır. Bunu istər verilişdə çözülən mövzular, istərsə də proqrama dəvət alan qonaqların siyahısından da görmək olur: bir yandan sənətin klassik problemlərinin müzakirəsi; sənətdə ideal qəhrəman məsələsi; ədəbiyyatda Qarabağ mövzusu; o biri yandan ən son sənət texnologiyası olan postmodernizm haqqında söhbət; bir tərəfdən ustad sənətkar, Xalq Yazıçısı Elçin, o biri yandan yeni nəsil yazar İlqar Fəhmi, yaxud gənc yazar Qismət...

V.Hüseynovun toxunduğu mövzular fundamental və aktual olduğu kimi, qonaqları da təsadüfi adamlar olmur. O ən yaxşıları seçir – ədəbiyyatdan Elçin, N.Həsənzadə, musiqidən Z.Xanlarova, teatrdan A.Pənahova, jurnalistikadan İradə Tuncay...

Onun aparıcı kimi bir çox xüsusiyyətləri teleaparıcılar üçün bir ölçü, mizan ola bilər: mövzuya yaxşı mənada hazırlıq, dəvət etdiyi qonağa hörmətlə yanaşmaq, söhbət əsnasında özünü yox, dəvət olunan şəxsi ön plana çıxarmaq.

Bütövlükdə götürəndə "Telemizan"ı V.Hüseynovun 25 illik teleekran fəaliyyətinin qanuni və məntiqi yekunu saymaq olar. Burda "Teatr" sənət toplusundan nələrsə var. Burda sənətdə ideal gözəllik və həyatda həqiqət axtaran o gənc Vidadinin "Avtoqraf"ı duyulur. Burda "Məqam"la səsləşən araşdırmaçılıq məqamları da az deyil. Amma "Telemizan" bunların hamısının yekunu olmaqla yanaşı, onların heç biri deyil – daha professional baxış, daha yüksək səviyyə, bir sözlə, yeni mizan-tərəzidir. İnanmaq istəyirəm ki, o mizan heç vaxt pozulmayacaq, o tərəzi heç vaxt əyilməyəcək.

Bu gün – avqustun 29-u sadəcə İctimai Televiziyanın yox, klassik telemzanın, çağdaş teleölçünün, bir sözlə, həqiqi telesənətin ad günüdür. Cəmil müəllim başda olmaqla və Vidadi Hüseynov da daxil olmaqla İctimai Televiziyamızın 11 yaşını təbrik edir, onlara qarşıdan gələn illərdə daha böyük uğurlar arzu edirəm.

Mizanı belə saxlayın!