Ermənistan 2014-cü ilin may ayında Gömrük İttifaqına üzvlük sazişi imzalamağa hazırlaşır.

Ancaq bu proses Ermənistan üçün rahat keçməyəcək. İyun ayında Gömrük İttifaqına üzv dövlətlərin parlamentləri Ermənistanın üzvlüyünü səsverməyə çıxarmalıdır. Əlbəttə, Ermənistanı Avropa Birliyi ilə assosiativ saziş əvəzinə Gömrük İttifaqına üzv olmağa məcbur edən Kreml Dövlət Dumasında bu məsələni asanlıqla həll edəcək. Ancaq eyni sözləri Belarus və Qazaxıstan parlamentləri haqqında söyləmək çətindir. Hər iki dövlətin Azərbaycanla sıx əlaqəsi var və Astana ilə Minsk Ermənistanın üzvlük məsələsində Bakının maraqlarının nəzərə alınmasının tərəfdarıdır. Hətta Gömrük İttifaqına üzvlüyə hazırlaşan Qırğızıstan da Azərbaycanın mövqeyini müdafiə edir.

Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev ötən il dekabrın 24-də Avrasiya İqtisadi Birliyinin toplantısında Ermənistanın Gömrük İttifaqına üzvlüyünə bir şərtlə razılaşacağını bildirdi ki, Yerevan Dağlıq Qarabağla əlaqələr məsələsinə aydınlıq gətirsin. Məsələ bundadır ki, Ermənistan Gömrük İttifaqına üzv olduqdan sonra Dağlıq Qarabağ malları da Ermənistan üzərindən Gömrük İttifaqı üzv ölkələrinin bazarlarına asanlıqla yol tapa bilər. Ermənistan hakimiyyəti Gömrük İttifaqına üzv olduqdan sonra Dağlıq Qarabağ iqtisadiyyatını bu prosesə qatacağını heç gizlətmir də.

Nursultan Nazarbayevin bəyanatı rəsmi Bakını da hərəkətə keçirdi. Qazaxıstan prezidentinin açıqlamasından 3 gün sonra Prezident Administrasiyasının şöbə müdiri Əli Həsənov açıqlama verərək Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsi həll olunmayana və işğal altındakı torpaqlar geri qaytarılmayana qədər rəsmi Bakının Ermənistanın Gömrük İttifaqına üzvlüyünün əleyhinə olduğunu vurğuladı.

Kreml isə Bakının narahatlığına açıq-aşkar soyuq yanaşır. Belarus və Qazaxıstan prezidentləri Aleksandr Lukaşenko ilə Nursultan Nazarbayev Ermənistanın üzvlüyü məsələsində Azərbaycanın haqlı maraqlarının nəzərə alınması vacibliyini deyərkən Rusiya prezidenti Vladimir Putin susurdu, bu etirazlara reaksiya bildirmirdi. Putin heç yerdə demədi ki, Dağlıq Qarabağda istehsal olunan malların Ermənistan üzərindən ortaq bazara çıxışına imkan verməyəcək. Rusiyanın özü müstəqilliklərini tanıdığı separatçı Abxaziya və Cənubi Osetiyanın mallarını Gömrük İttifaqı çərçivəsində ortaq bazara çıxarmağı planlaşdırır.

Kreml Bakı ilə münasibətlər pozulmasına deyə Dağlıq Qarabağa birbaşa dəstək verməyəcək, ancaq Dağlıq Qarabağ mallarının Ermənistan üzərindən ortaq bazara çıxarılmasına mane olmayacaq. Bu, bir növ Rusiya-Ermənistan hərbi sazişlərinə bənzəyir. Rusiya Ermənistana yeni silah və hərbi texnika göndərir, həmin silah və hərbi texnikanın müəyyən bir hissəsi isə az sonra Dağlıq Qarabağda peyda olur. Yəni faktiki Rusiya Ermənistan üzərindən Dağlıq Qarabağ separatçılarına hərbi dəstək vermiş olur.

Aydındır ki, rəsmi Bakı Ermənistanın Gömrük İttifaqına üzvlüyünə mane ola bilməyəcək. Buna baxmayaraq Azərbaycan iki yolla Yerevana Gömrük İttifaqında əlavə problemlər yarada bilər.

Birincisi, Azərbaycan Gömrük İttifaqındakı tərəfdaşları – Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstanla diplomatik təmaslarını genişləndirərək bu dövlətlər vasitəsilə Ermənistanın ortaq bazara çıxarmağa çalışdığı mallar üzərindəki nəzarətini gücləndirməyə çalışmalıdır.

İkincisi, Bakı "Made in Armenia" adı altında Dağlıq Qarabağ mallarının çeşidini müəyyənləşdirərək tərəfdaşlarını bu haqda daima məlumatlandıra bilər ki, Yerevan Minsk, Astana və Bişkekin təzyiqinə məruz qalsın (Mediaforum).