Dünya şöhrətli Üzeyir Hacıbəyli ilə böyük dramaturq Hüseyn Cavid əfəndi hələ gənclik illərindən çox yaxın dost olublar.

Axar.az xəbər verir ki, onların dostluğu təkcə şəxsi zəmində deyil, sənət çərçivəsində də maraqlı yön alıbmış. Tez-tez görüşüb, müxtəlif məsələləri müzakirə edərmişlər. Bu görüşlərdə hətta işbirliyi, yaradıcılıq barədə də söhbətlər olarmış. Bu iki dahi şəxsiyyətin münasibətləri haqda Cavid əfəndinin həyat yoldaşı Mişkinaz xanım xatirələrində yazırdı:

"Yadımdadır... 1936-cı il sentyabr ayının 27-də Pənah bəyin kiçik qızı Nigarın ad günü idi. Yenə də dostlar ora toplaşmışdı. Söhbət zamanı Üzeyir bəy üzünü Cavidə tutub dedi:

- Cavid əfəndi, özün bilirsən, "Koroğlu" üzərində işləyirəm. Yaman vuruşdayam. İnşallah, "Koroğlu"nu qurtarandan sonra ürəyimdə tutmuşam ki, sənin "Şeyx Sənan"ına opera yazım.

Cavid dedi:

- Üzeyir bəy, mən sənin qulluğunda həmişə hazıram. Nə vaxt istəsən "Şeyx Sənan"a libretto yazaram. Sonra Üzeyir bəy yarıkədərli halda dedi ki, özün bilirsən də, mənim "Şeyx Sənan" operamın librettosu o qədər də xoşuma gəlmir. Sənin "Şeyx Sənan"ın mənim ürəyimcədir. Allah sənə də, mənə də cansağlığı versin. Yaxşı bir əsər yazarıq".

1937-ci il aprelin 30-da Üzeyir bəyin "Koroğlu" operasının premyerasında Hüseyn Cavid də ailəsi ilə birlikdə iştirak edirdi. Əsəri çox bəyənən Cavid əfəndi hədsiz sevinc içində "bu gün əsil xalq bayramı, əsil sənət bayramıdır", - deyib dostunu təbrik edir.

"Koroğlu" operası haqqında ilk resenziyalardan birini də 1937-ci il 6 may tarixli "Yeni yol" qəzetində Hüseyn Cavid yazıb.

Amma təəssüf ki, "Şeyx Sənan" operası üzərində bərabər işləmək niyyəti bu sənətkarlara nəsib olmadı. 37-ci il repressiyası bu iki böyük sənətkarın arzusuna son qoydu. 4 iyun 1937-ci ildə Hüseyn Cavidi gedər-gəlməzə göndərdilər.

Lakin bundan sonra da Üzeyir bəy hər çətinliyə rəğmən, Hüseyn Cavidin ailəsinə yardım edir, onun oğlu Ərtoğrul Cavidin sənətkar kimi yetişməsində müstəsna rol oynayır.

Qanlı repressiyalar Azərbaycan mədəniyyətindən təkcə böyük şəxsiyyətləri deyil, həm də mədəniyyətimizin qızıl incisinə çevriləcək mühüm əsərləri də silib apardı.