Nazim Hikmətin türkcə kitablarında olmayan şeiri ilk
dəfə çap olunub.
Axar.az xəbər verir ki, Nazim Hikmətin 1951-ci ildə yazdığı,
lakin sonradan itdiyi üçün türkcəsi çap edilməyən, kitablarda yer
almayan "Nazimin oğlu Məmədin Fransaya məktubudur" adlı şeiri rusca
və fransızcadan tərcümə edilərək ilk dəfə türkcə yayımlanıb.
Şair Turqay Fişəngçinin çıxardığı "Sözlər" adlı ədəbiyyat
jurnalının yanvar-fevral sayında yayımlanan şeiri ruscadan Məlik
Günəş tərcümə edib.
"Sözlər" jurnalına açıqlama verən tərcüməçi şeirlə bağlı bunları
deyib:
"Vera Tulyakova Hikmətin səliqə ilə yığıb qoruduğu faylların
içində Nazim Hikmətin qaralamaları arasında avtobioqrafik bir
yazının qaralamasını tapmışdı. Yazının bir yerində şair belə
deyirdi: "1951-ci il. Oğlum 3 aylıqdır. Fransada parlament
seçkiləri keçirilir. Oğlumun adından məktub göndərirəm
fransızlara". Bu şeirlə daha sonra Veranın kəsib saxladığı qəzet
parçaları arasında rastlaşdım. 1951-ci ildə də çap olunub. Qəzet
parçasında şeirin fransızca yazıldığı qeyd edilmişdi. Fransızcasını
axtarmağa başladım. Həftəlik "Les Lettres Françaises" qəzetinin 14
iyun 1950-ci il tarixli 367-ci sayının ilk səhifəsində tapdım.
1946-1954-cü illərdə Fransa-Vyetnam arasındakı Birinci Hind-Çin
müharibəsi haqqında yazılıb. "Nazimin oğlu Məmədin Fransaya
məktubudur", Nazim Hikmətin 1957-ci ildə SSRİ-də iki cild halında
çap edilən kitabında da yer alıb. Fransızca və rusca tərcümə ilə
qarşılaşdıranda şeirin mənasını dəyişməyən bəzi fərqlər var".
Şeirin türkcəyə tərcüməsini olduğu kimi təqdim edirik:
"Nazimin oğlu Memedin Fransaya mektubudur
İyi niyetli Fransızlar,
ben üç aylık bir bebeğim
mavi gözlü bir oğlan çocuğu,
henüz yürümeyi beceremiyorum
hatta emziğimi tutmayı bile,
ama öğrendim gülümsemesini
kuru kundağa, güneşli aydınlığa
ve anne sütünün kokusuna.
Yaşamayı seviyorum,
Hayatı sevmek uzun sürmüyor ve kolay
İyi niyetli Fransızlar,
şehirlerinizden uzakta doğdum
ama bana yakın
kahraman bilgelerin yattığı topraklarınız
bıçaklanan Marat
kurşuna dizilen Peri...
Onlar
ömürlerini verdi, ölüm yok olsun diye
Yaşamak önemli şey, gerekli şey yaşamak
Hayatı sevmek uzun sürmüyor ve kolay.
İyi niyetli Fransızlar,
henüz öğrenmedim ana dilimi,
lakin vakit geldiğinde öğreneceğim dilinizi de
sizi bana anlatabilsinler diye
Diderot, Balzac, Picasso, Eluard,
Barbusse, Zola, Daumier ve Aragon,
Flaubert, Joliot-Curie, Pasteur ve Renoir.
Onlar anlatacak bana şanlı zaferlerinizi,
şehirlerinizi, köylerinizi, sevdalarınızı,
nehirlerinizi, ağaçlarınızı sizin,
eserlerinizin mükemmelliğini,
düşüncenizin gücünü,
ve günlerinizi
geçmiş ve gelecek olan...
İyi niyetli Fransızlar,
ben üç aylık bir bebeğim
ve yalnız değilim size seslenen
benim gibiler dünyada çok, pek çok.
Biz savaş istemeyenleriz,
biz ölüm istemeyenleriz.
Hayatı sevmek öyle basit, öyle kolay ki.
İyi niyetli Fransızlar,
barıştan yana olanlarla birlikte olun
Fransa yaşasın diye,
biz yaşayalım diye.
Memed, Nâzım Hikmet’in oğlu".