Xaçmaz rayonunda 60-dan çox tarixi abidə var. Onlardan biri də bu gün dağılmış vəziyyətdə olan alban kilsəsidir.

Ölkəmizdə olan azsaylı alban kilsələrinin arxeoloj-tədqiqatı aparılmadığından bu kilsənin hansı əsrlərdə tikilməsi dəqiq məlum deyil. Abidənin alban tayfaları olan Udinlər tərəfindən inşıa edildiyi ehtimal olunur.

4 tərəfdən girişi olan abidə bişmiş kərpicdən inşa olunub, təxminən və XVII-XVIII əsrlərə tikildiyi təxmin edilir. Qədimdə tacirlərin dayanacaq nöqtəsi kimi istifadə olunurmuş.

Unikallığı ilə seçilən, qədim-şərq üslubunu özündə əks etdirən kilsənin Albanlar tərəfindən tikilməsi haqqında heç bir məlumat yoxdur. XVIII-XIX əsrlərdə isə erməni, rus və digər xristian sakinlərin ibadətgahı olub.

Bir Xaçmaz sakininin "həyətində" yerləşən kilsə hal-hazırda baxımsız vəziyyətdədir və kilsədə heç bir təmir işi getmir. Kilsənin içində zir-zibil, taxta-şalban yığılıb.

Kilsəyə zibil yığılması düzgün məlumat deyil

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Abidələrin mühafizə sektorunun rəhbəri Arif Əliyevlə əlaqə saxlayıb kilsənin indiki durumu ilə bağlı maraqlandıq. Arif bəy bildirdi ki, həqiqətən də abidənin ərazisi qəza vəziyyətindədir:

"Yəni bu dedikləriniz həqiqətə uyğundur, amma kilsənin içinə inşaat materiallarının, zibillərin yığılması düzgün məlumat deyil. Abidənin bərpası ilə əlaqədar bizdə tədbirlər planı var, 2013-2020-ci ilə qədər. 2017-2018-ci illərdə həmin abidənin bərpası tədbirlər planına daxil edilib, həmin siyahıda var. Respublikada 6308 abidəmiz var və əfsuslar olsun ki, böyük əksəriyyəti qəza vəziyyətindədir, birdən-birə hamısını bərpa eləməyə vəsait çatmır. Ona görə də ardıcıllıqla, həmin abidəyə növbə çatanda bərpa ediləcək".