Kreml Yaxın Şərq kartından
nəinki Qərbə təzyiq, eləcə də müəyyən iqtisadi və hərbi dividentlər
əldə etmək üçün istifadə edir.
Bu sözləri Axar.az-a açıqlamasında analitik Vüqar Zifəroğlu
deyib. O, Rusiyanın Yaxın Şərq siyasətində Suriya, İran və Türkiyə
faktorunun ön planda olduğunu bildirib:
"Rusiyanın Türkiyə siyasəti həm iqtisadi, həm də siyasi maraqlar
üzərində qurulan mürəkkəb toru xatırladır. Fikir verin, Putinin
qondarma soyqırım səfərindən sonra araları kifayət qədər soyumuş
hər iki dövlətin başçısı məscid açılışında bir araya gəlir və bütün
bunlar Suriya danışıqların getdiyi bir zamana təsadüf edir. Hazırkı
dönəmdə Qərblə manevr etmək üçün Ankaranın Moskvaya ehtiyacı var.
Qərb AKP hökümətinə bir o qədər loyal deyil. Separatçılara
endirilən zərbələr də, müttəfiqləri bir o qədər razı salmır.
Türkiyə Rusiya üçün isti dənizlərə bir qapı, bəlkə də ən önəmli
faktordur. Bunun üçün də Moskva Ankaranı Avrasiya İttifaqına doğru
bir neçə addım olsa da, yaxınlaşdırmaq üçün əlindən gələni etməyə
hazırdır. Eyni zamanda, Rusiya Türkiyəni Şanxay Əməkdaşlıq
Təşkilatının da ən vacib tərəfdaşı olaraq görmək arzusundadır".
Analitik Suriyanın Rusiya üçün önəmini konkret faktlarla qeyd
edib:
"Suriya - ərəb baharından sonra Rusiyanın Yaxın Şərqdə öz
varlığını göstərə biləcək son qalasıdır. Suriyanın Tartus limanı
Rusiya üçün Aralıq dənizinə çıxış imkanı deməkdir. Əks təqdirdə
Qərbin Suriyanı nəzarətə götürməsi Moskvanın Yaxın Şərqdən tamamən
sıxışdırılaraq çıxardılmasına bərabərdir. Ancaq siyasi səbəblərlə
yanaşı, burada bir sıra iqtisadi faktorlar da var. Suriya potensial
qaz ixracatşısıdır. Qərbin orada mövqelərinin güclənməsi və İranın
bazara girməsi vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirə bilər".
Analitikə görə, Rusiyanın islam "sevgisi"ndə İran faktorunun
güclənməsi fonunda Moskvanın Yaxın Şərqdəki varlığının qarantı bir
sıra məqamlarla izah oluna bilər:
- ABŞ-ın Cənubi Qafqaz və Orta Asiyaya nüfuz etməyə çalışmasını
hər iki ölkəyə ortaq təhdid olaraq görür;
- NATO-nun şərqə doğru genişlənməsi;
- Xəzər enerji qaynaqlarından Qərb şirkətlərinin istifadəsi və
üçüncü dövlətlərin bölgədə olması iki ölkə üçün də arzu edilən
deyil;
- Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) çərçivəsində hər iki ölkənin
münasibətləri;
- Xarici ölkə gəmilərinin İran körfəzində olmasına qarşı ortaq
mövqe;
- Cənubi Qafqaz siyasətində ortaq maraqlar;
- Hər iki ölkənin xarici siyasətində yanacaq ehtiyatlarından
siyasi alət kimi istifadə etmələri və bunu müəyyən məqamlarda
təzyiq alətinə çevirmələri;
- Fələstin məsələsində ortaq mövqe;
- Suriya məsələsində vahid mövqe;
- Hər iki ölkənin müxtəlif səbələrdən olsa belə, Yaxın Şərqdə
güclü Türkiyə faktorunu qəbul etməməsi (Rusiyanın Cənubi Qafqaz və
Orta Asiya faktoruna, İranın isə İslam və Yaxın Şərq içində
liderliyə iddiasına görə);
Göründüyü kimi, İran Rusiya üçün son dərəcə əhəmiyyətlidir.
Bütün bu məqamlar Rusiyada təzahür edən İslam sevgisinin başlıca
məqamlarıdır. Amma bir məqamı da unutmaq olmaz ki, sevgi hisslərlə
bağlı anlayışdır, Moskva isə göz yaşlarına inanmır".