İran-Türkiyə
münasibətlərinin soyuq olmasını şərtləndirən amillər təkcə Yaxın
Şərqdə rəsmi Tehranın sərgilədiyi siyasətdə deyil, eyni zamanda,
Ankara üçün prinsipial hesab edilən nöqtələrdə - Suriya və İraqda
kəsişməsi ilə bağlıdır.
Bu barədə analitik Vüqar Zifəroğlu Axar.az-a açıqlama verib.
Onun sözlərinə görə, Türkiyə Yaxın Şərq siyasətində prinsipial elan
etdiyi əsas nöqtələrdə İranla ziddiyyətə girir:
"Əslində, Türkiyənin İslam koalisiyasına qoşulması da İran
faktorunun güclənməsi ilə bağlı idi. Bu səbəbdən də güclü İran
regionda aktiv siyasət yürüdən Türkiyə üçün arzulanan deyil.
Əslində, İran bazarı Türkiyə üçün lojistik baxımdan iqtisadi
gəlirlər vəd edə bilər. Ancaq İran heç vaxt siyasi ambisiyalarını
qurban verməyib. İranın Suriya və İraqda Türkiyənin maraqlarına
güzəştə getməsi inandırıcı olmadığı kimi, Türkiyənin də Əsəd
məsələsində yumşalma sərgiləyəcəyi və ya Şimali İraqdakı
maraqlarından vaz keçəcəyi indiki məqamda mümkünsüzdür".
Analtikin sözlərinə görə, münasibətlərdə olan bu düyünlər
iqtisadi sferadakı perspektivlərin də qarşısını alır:
"Türkiyənin İsraillə yaxınlaşması, əslində, İran faktoruna
görədir və bu nisbi xarakter daşıyır. Liderliyə iddialı yerli
güclər - Türkiyə, İsrail və Səudiyyə İranın güclənməsində maraqlı
deyillər. Bu isə konkret bir problem ətrafında güclü müttəfiqlər
formalaşdırır. İsrail-Türkiyə, Türkiyə-Səudiyyə, İsrail-Səudiyyə
münasibətləri son dərəcə mürəkkəb konturlar üzərində formalaşıb.
Bir məqam da var ki, bu üçlüyün nəinki Yəmən, digər məsələlərdə
eyni mövqe sərgiləməsini gözləmək absurd olardı.
Qərb-İran münasibətlərinin səmimi tərəfdaşlıq üzərində
qurulmasına hələ çox var, təbii ki, buna aparan yol hamar olarsa.
İstənilən halda münasibətlərin normallaşması Türkiyənin önəmini
müəyyən qədər uzatmış oldu. Unutmayaq ki, məhz İran böhranı Qərb,
xüsusən də ABŞ üçün Türkiyəni geosiyasi və strateji cəhətdən ön
planda tuturdu".