Bəzi aparıcılar heç ana
dilində danışmaq, cümlə qurmaq qabiliyyətinə malik deyil, necə
danışmalı olduğunu bilmir, efirdə jarqonlarla, varvarizmlə - yarı
rus, yarı azərbaycanca danışır.
Bu sözləri millət vəkili Sabir Rüstəmxanlı Azərbaycanda bəzi
televiziya proqramlarının səviyyəsinin aşağı olması barədə son
günlər müzakirə edilən məsələyə münasibət bildirərkən Axar.az-a
deyib. Xalq şairinin sözlərinə görə, proqramı hazırlayanlar nəinki
aparıcı və qonağı, hətta auditoriyada tamaşaçı kimi əyləşənləri də
seçməlidir:
"Problemlərin səbəbi televiziyaların kadr potensialının
zəifliyindən başlayır. Qəribədir ki, Azərbaycanda intellektli
gənclər və jurnalistlər kifayət qədər olsa da, aparıcıların
əhəmiyyətli hissəsinin səviyyəsi aşağıdır. Bunu veriliş
iştirakçılarına da şamil etmək olar. Mən bəzən kanallarda
yayımlanan verilişlərin auditoriyalarına baxıram. Tamaşaçı qismində
oturanların hərəsini elə bil bir planetdən yığıb gətiriblər.
Simalarında kütlük, məlumatsızlıq sezilir. Hər verilişin
xarakterinə uyğun, müəyyən intellekt səviyyəsi olan adamlar cəlb
olunmalıdır. Yoxsa studiyaya kimi gəldi yığmaq olmaz.
Bundan başqa, bəzi aparıcılar heç ana dilində danışmaq, cümlə
qurmaq qabiliyyətinə malik deyil, necə danışmalı olduğunu bilmir,
efirdə jarqonlarla, varvarizmlə - yarı rus, yarı azərbaycanca
danışır. Bu insanlarda heç bir məsuliyyət yoxdur – sifətləri də,
geyimləri də, rəftarları da o cürdür".
Sabir Rüstəmxanlı televiziyaların cəmiyyətin güzgüsü olduğunu
xatırladaraq, onları öz məsuliyyətlərini dərk etməyə çağırdı:
"Televiziya təkcə cəmiyyətdəki çatışmazlıqları göstərdiyi üçün
güzgü deyil, həm də ordakı aparıcı, qonaq, tamaşaçının səviyyəsi
ilə millət haqqında təsəvvür formalaşdırır. Bu cür verilişlərlə
millət barədə hansı xoş təsəvvür yaratmaq olar? Digər tərəfdən,
televiziya düşünməlidir ki, Azərbaycan xalqı qırmızı şalvarlı,
qulağı sırğalı, saqqız çeynəyərək danışanları, yaxası göbəyinə kimi
açıq olan kişi və qadınları qəbul edirmi? Onları kimə və nəyə görə
təbliğ etməlidirlər? Məncə, bu baxımdan MTRŞ-nın iradlarını nəzərə
almalıdırlar".
Millət vəkilinin sözlərinə görə, efirə Azərbaycanı təmsil etmək
qabiliyyəti olan gənclər, ziyalılar dəvət edilməlidir:
"Azərbaycanda kifayət qədər savadlı, intellektual, istedadlı
gənclər var. Nədənsə kanallar o gəncləri kənara qoyub özünü
aparmağı, jestlərini bilməyən, nitqi, səsinin tonu, ağlı yerində
olmayan, geyimini bilməyən –sözün əsl mənasında, heç nəyi yerində
olmayan qadın və kişiləri efirə çıxarır".
Millət vəkili Aqil Abbas isə bildirdi ki, televiziyalar
yalnız şou əhlini və əyləncə verilişlərini təbliğ
etməməlidir:
"Mən şou verilişlərinə baxmıram. Sevdiyim və maraqlı mövzulara
toxunan verilişlər var ki, onlara baxıram və qonaq qismində çıxış
da edirəm. Mənim dediyim bir söz var: televiziyada bəzi verilişlər
şou-biznes nümayəndələrinin, müğənnilərin üstündə köklənir. "Ay ev
yiyəsi" deyərək kimlərinsə evinə qonaq olurlar. Ola bilməzmi ki, bu
evlərə şair, rəssam, bəstəkar, mühəndis aparsınlar? Yalnız şou əhli
təbliğ olunmamalıdır. Azərbaycanda gözəl sənətkarlar, rəssamlar,
bəstəkarlar var. Adi bir ev tikən bir bənnanı aparsınlar sözügedən
və ya hər hansı digər bir verilişdə qonaq etsinlər.
Aygün Kazımovanın itindən, qarderobundan nə qədər danışmaq olar?
Axar.az-a danışarkən daha öncə də qeyd etmişdim ki, bəzi
verilişlərin sayı bir az azaldılmalıdır. Mən demirəm televiziya
yalnız vətənpərvərlikdən, ədəbiyyatdan, sənətdən danışmalıdır.
Televiziyanın əyləncə proqramları da olmalıdır. Amma bu əyləncə
verilişləri əndazə içində hazırlanmalıdır. Mən özüm "Beşdə beş",
ANS telekanalında yayımlanan "Şəbəkə" verilişinə gedirdim. Lakin
onu da qeyd edim ki, "Beşdə-beş" ata, valideyn, böyüyə-kiçiyə
hörmət, etik normalarla bağlı mövzular qoyurdu və sevə-sevə
gedirdim. Son zamanlar o mövzuları qoymur deyə, getmirəm.
O cümlədən, Xəzər TV-nin və ANS kanalının özümə uyğun olan bir
sıra proqramlarına gedib sözümü demişəm. Amma veriliş əyləncə
xarakterli olanda bir az diqqətli olmaq lazımdır".
A.Abbas bildirdi ki, bu, tam qadağa formasında da ola
bilməz:
"Bir şeyi kökündən vurub, ona tam qadağa qoymaq olmaz. Verilişə
yalnız düzən vermək gərəkdir".
MTRŞ-nın son iradlarına toxunan millət vəkili vurğulayıb ki,
televiziyaların bundan nəticə çıxaracaqlarına inanır:
"İnanıram ki, bizim televiziyalar bu iradları qəbul edib,
tövsiyələrdən yararlanacaq. Məsələn, bir ara ATV-nin üstünə bərk
düşmüşdülər ki, çoxsaylı şou proqramlara yer verir. Halbuki burda
bir məqama diqqət etmək lazımdır. Hər bir KİV-in öz nizamnaməsi
var. Məsələn, "Ədalət" qəzetinin də, sizin saytın da – hər bir
mətbuu orqan yarandığı zaman imzaladığı nizamnamə mövcuddur. Həmin
nizamnamədə gələcək istiqamətlərdən, toxunulacaq məsələlərdən söz
açılır. ATV öz nizamnaməsində şou verilişləri yayımlayacağına dair
bildiriş vermişdi. Siz ATV-dən nizamnaməsinə uyğun olmayan
istiqamətdə işləməyinimi tələb edirsiniz? Yəni iradlar da düzgün
seçilməlidir.
O ki qaldı şou-biznes nümayəndələrinə, ekspert kimi dəvət olunan
insanların bəziləri Azərbaycan xalqının gözündə sevilən və hörmət
olunan insanlar deyillər. Bir adam 4 dəfə boşanıb və hər hansı bir
verilişə gəlib ailə ilə bağlı məsləhət verəndə, mən gülürəm. Elə
tamaşaçı da buna gülür. Çünki Azərbaycan balaca bir ölkədir və hamı
hamını tanıyır. Həmin adam çxııb danışanda ki, ailə belə olmalıdır,
ona sual verərlər ki, sən özün 4 dəfə ərə gedib-boşanmısan və ailən
yoxdur, hansı cürətlə kiməsə məsləhət verirsən? Məsələn, ad
çəkməyəcəm, bir ər-arvad var. Biri deyir ki, arvadım filankəslə
yatır, arvadı da deyir ki, ərim filankəslə yatır. Və bu söhbətlər
bütün günü televiziyadadır. Bunların kimlə yatıb, kimlə
görüşdüyünün Aqil Abbasa və ümumilikdə Azərbaycan xalqına nə dəxli
var? Xalq bunu qəbul etmir. Sonra hansısa ziyalı, alim çıxıb bu
söhbətlərə müdaxilə edəndə müzakirələr böyüyür. Üzr istəyirəm, amma
mən Rusiyada əsgərlikdə olmamışam ki, orda mənim övladım olsun. Mən
Rusiyanı görəndə artıq 2 uşağım var idi. Kimsə gedir Rusiyada
əsgərlikdə olur, kimləsə görüşür və uşağı olur. Yaxşı edib olub,
kef edib olub da. Bunu gətirib üzə çıxarmaq, ailənin işinə qarışmaq
qəbul olunan şey deyil axı. Bunlar əslində cinayətdir. Nə ixtiyarla
insanların ailədaxili problemlərinə qarışırlar?
Televiziya Şurası bu baxımdan haqlı qərar qəbul edib. Amma
verilişi bağlamayıb, tövsiyə verir və verilişlərdən düzən tələb
edir. Çünki hər şeyin bir əndazəsi var. Gəlin gəlib oturub
televiziyada qayınanasından, qayınatasından şikayətlənir.
Televiziyada da dəfələrlə demişəm, bunun üçün hüquq-mühafizə
orqanları var. Əgər sənin ev davan varsa, problemin varsa, bunu
adiyyəti qurumlara şikayət elə. Televiziya sənin üçün
hüquq-mühafizə orqanıdır ki, kiminsə uşağını alıb kiməsə
versin?"
