- Alo... Yox, Aynur xanım,
mən sizi idman mərkəzində gözləyirəm, kompleksdə
deyil.
Bir qədər düşündüm; axı doğrudan da idman kompleksi təmirə
bağlanıb! Xeyli yol geri qayıdaraq kikboks üzrə 20 qat dünya
çempionu Eduard Məmmədovun məşq etdiyi mərkəzə yaxınlaşdım. Yol
boyu düşünürdüm: "Əsl məşqçidir! Məni bu qədər yol qət etməyə vadar
etdi".
Onu görən kimi dərhal haqqında bütün oxuduqlarım və bildiklərim
gözümün önündən keçdi. Eduard Məmmədov: "Ağ canavar" ləqəbli 6 qat
Avropa, 20 qat dünya çempionu, qeyri-olimpiya idman sahəsində
inkişafa görə Prezident İlham Əliyev tərəfindən şəxsən Fəxri fərman
və Vətən uğrunda uğur və cəfakeşliyinə görə "Vətən ordeni" döş
nişanı ilə təltif edilən, saysız-hesabsız titul və fərmanlara layiq
görülən 3 ali təhsilli, Əməkdar məşqçi adı almış və DİN-də mayor
rütbəsində çalışan adam.
- Eduard müəllim, bu gün bazar günüdür, amma siz məşq
zalında tələbələrinizə dərs keçirsiniz. Hətta istirahət günləri
dincəlmirsiniz. Neçə tələbəniz var?
- Mən "Neftçi" idman klubunda məşqçi kimi fəaliyyət göstərirəm.
Klubun direktoru Sadıq Sadıqov tələbələrimlə məşğul olmaq üçün
geniş şərait yaradıb. Gənclər və idman naziri Azad Rəhimovun idman
sahəsinə ayırdığı diqqət və qayğısı nəticəsində biz xeyli uğurlara
imza atmışıq. Ümumilikdə, yüzdən artıq tələbəm var - beş yaşından
əlli yaşına qədər.
- Eduard Məmmədov özü kimi idmançı yetişdirə
biləcəkmi?
- Mənim yetişdirdiyim tələbələr arasında dünya, Avropa
çempionları var. Fəxrlə onların adlarını çəkə bilərəm: ən zəif
tələbəm əsgərlikdən fəxri fərmanla, mükafatla qayıdır. Onları
məşqdə artıq psixoloji olaraq çətinliklərə hazırlayıram. Mən həmişə
tələbələrimə deyirəm: "Öncə Vətəndir. Bildiyiniz kimi, 20%
torpağımız işğal altındadır. Əgər Ali baş komandan əmr etsə ki,
əlcəkləri çıxarın və silaha sarılın, biz dərhal döyüşə hazır
olmalıyıq".
- Saysız-hesabsız yarışlarda iştirak etmisiniz. Ən çətin
döyüşünüz hansı olub?
- Həyəcanlı döyüşlər düşmənlərimizlə olub. Erməni idmançılarının
ən böyük arzuları mənə qalib gəlmək idi və onlar mənimlə yarışa
peşəkar idmançıları çıxarırdılar. Lakin mənim sayəmdə rinqdə onları
yalnız nokaut və nokdaun gözləyirdi. 2000-ci ildə Yunanıstanın
Tesolinik şəhərində keçirilən yarışlarda erməni idmançısını
yarımfinalda 15 saniyəyə nokaut vəziyyətinə saldım. Erməni məşqçi
qışqırırdı: "Dur vuruş, qalx ayağa!" Yerdə uzanan idmançı isə
məşqçiyə əli ilə işarə edərək cavab verdi ki: "Vuruşa bilmirəm, get
özün vuruş".
Ən çətin prinsipial döyüşüm Rusiyanı təmsil edən komandanın
kapitanı, erməni əsilli tanınmış və peşəkar idmançı Zurab Farayanla
olub.
Güləş idman növündə "klassik", "volnik", "böyük" və "mini"
futbol olduğu kimi, kikboks sahəsində də "full" (ayağa zərbələrlə
müşahidə edilən) və "an-loq" (daha zədəli növ) sistemləri
mövcuddur. Mən yeganə idmançıyam ki, hər iki sistem üzrə dünya
çempionuyam. 2009-cu ilin sentyabr ayında Avstriya dünya
çempionatında "loq" üzrə qalib oldum, bir ay sonra "ful" sistemi
üzrə İtaliyada yarışmalara qatıldım. Zurab Farayan "full" üzrə
çempion idi, mən isə "loq" üzrə; lakin buna baxmayaraq, ona qalib
gəldim. Bizim bu prinsipial döyüşü bütün dünya izləyirdi.
Tələbələrim də həyəcan keçirəndə onlara tövsiyə edirəm ki,
ermənilərlə yarışanda çəkinməsinlər, onlar bizdən qat-qat
zəifdirlər. Erməni idmançılar üzərində saysız-hesabsız qələbələrimi
izləyən tələbələrim çox ürəklənir, hətta arzu edirlər ki, yarışda
erməni idmançıları ilə üz-üzə gəlsinlər və onları "əzsinlər".
Sevinirəm ki, bir müəllim kimi onlarda stimul yarada bilmişəm.
- Həmkarlarınız var ki, mükafatlar və birincilik əldə
etdikdən dərhal sonra idmana qarşı laqeyd münasibət bəsləyir və ya
çoxları yolunu "azır". Sizcə, bu vəziyyət nə ilə
bağlıdır?
- Bəzi hallarda düşünürəm ki, idmançıların məşq və ya yarışlar
zamanı qazandıqları zədələrdən irəli gəlir. İdmançının yolu çox
çətindir; kimisə ittiham etmək istəməzdim. Bilirsiniz, idmançılar
var ki, uzun illər uğura doğru can atırlar; üç, beş, on ilə onlar
çempion adını qazana bilirlər, lakin bu yolda ağır zədələr,
gecə-gündüz idman zallarında məşqlər ona gətirir ki, onlar artıq
yorulurlar. Məhz buna görə də, çox az sayda idmançı yenidən
karyerasını davam etdirmək niyyətində olur. Mən özüm dəfələrlə
zədələr almışam; əlim, burnum, çənəm sınıb. Heç kəs inanmırdı ki,
bu ağır zədələrdən sonra mən yenidən idmana qayıda bilərəm. Amma
qayıtdım və sübut etdim ki, zədələrdən sonra daha artıq
nailiyyətlər əldə etmək olar. Mən idmanda fanatam. İyirmi ildən
çoxdur ki, mən böyük idmandayam və elə bir günüm yoxdur ki, məşqsiz
dayanım. Az yaşım yoxdur - 1978-ci il doğumluyam. Zədələr belə
uğura gedən yolda qarşımı kəsmir. Bir ay bundan əvvəl noyabrın
ikisi İtaliyanın Toskania şəhərində İspaniya, Portuqaliya,
Braziliya idmançılarına qalib gələrək, VKA versiyası üzrə dünya
çempion oldum. Kabirdə iyirmi üç yaşlı ukraynalı idmançı ilə keçən
ağır döyüşdən qalib çıxdım. O da dünya çempionu idi.
Hər yarışda yeni texnika, yeni zərbə nümayiş etdirirəm. Ən
azından yarış zamanı cəmi otuz kamera məni lentə alır, ona görə də
daim öz üzərimdə çalışıram. Kikboksun əməkdar məşqçisi Çingiz
Eyvazova dərin təşəkkürümü bildirirəm; bir müəllim kimi artıq
iyirmi ildən çoxdur ki, biz çiyin-çiyinə yarışlara hazırlaşırıq.
Mən həmişə demişəm ki, bir dəfə çempion olmaq olar, amma o titulu
dəfələrlə qoruyub saxlamaq çox çətindir. Bunun üçün yeni
texnikalara yiyələnmək gərəkdir. Gördüyünüz kimi, mən bazar günləri
belə istirahət etmirəm. Rəqiblərim isə dincəlir, ona görə də gərgin
məşqlər hesabına onlara qalib gələ bilirəm. Yarışqabağı elə olur
ki, gündə iki dəfə məşq edirəm.
- Bizə məlumdur ki, siz DİN ilə əməkdaşlıq edirsiniz.
Hansı sahədə çalışırsınız?
- Mən Azərbaycan polisinə xidmət göstərirəm, bununla da fəxr
edirəm. Tam təfsilatı ilə harada və necə çalışdığımı deyə
bilməcəyəm, amma 2003- cü ildən prezidentimiz tərəfindən Daxili
İşlər Nazirliyinə cəlb edildim və nazirimiz cənab Ramil Usubov
tərəfindən əla xidmətimə görə döş nişanı və bir sıra fəxri
diplomlarla mükafatlandım. Üç ali təhsil sahibiyəm: İdman
akademiyası, Polis akademiyası və onun nəzdində idarəetmə-
ixtisasartırma fakültəsini bitirmişəm. Ölkə başçısının idmançılara
göstərdiyi qayğı hədsizdir. İlham Əliyevə minnətdaram; məni evlə
mükafatlanırdı, qeyri-olimpiya oyunlarının inkişafına görə Fəxri
fərman təqdim etdi. Ən çox sevdiyim isə Vətən uğrunda
nailiyyətlərimə görə "Vətən ordeni" döş nişanı almağım idi.
- Sizin yarışlarınız bir çox fors-major vəziyyətlərlə
yadda qalıb. Yarışların birində ağır zədə almanıza baxmayaraq,
rinqə qayıdıb döyüşü sona qədər davam etdirdiniz və qalib gəldiniz.
Mən deyərdim ki, hər kəsin böyük həyəcanla izlədiyi bir yarış
idi.
- Heç bir zaman yadımdan çıxmaz. 2004-cü ildə Moskvada dünya
kuboku üzrə yarışlar keçirilirdi. Yarımfinalda qazax idmançısı ilə
görüşdə o hakimin yarışdan diqqəti yayınan zaman, fürsətdən
istifadə edərək mənim çiynimdən zərbə endirdi və çiynim çıxdı. Mən
təslim olmadım, döyüşü sona çatdırdım və qalib oldum. Rinqdən
enəndə, dişlərimin bir-birindən ayrıldığını hiss etdim; çənə
sümüyümün iki yerdən sındığını hiss etdim. Ertəsi gün final
yarışlarına çıxa bilmədim, çünki artıq sarğılı vəziyyətdə idim və
iyirmi dörd gün yeməyi xüsusi borucuq vasitəsi ilə qəbul edirdim.
Bu zədədən sonra yenidən yarışlara qatılmaq və nailiyyətlər əldə
etmək üçün böyük səy və gərgin zəhmət tələb olunurdu ki, mən
onların da öhdəsindən gələ bildim.
- Övladlarınızın yolunuzu davam etdirməyini
istəyərdinizmi?
- Üç yaşlı əkiz övladlarım var - qız və oğlan. Oğlumun adı Raul,
ispan dilindən tərcümədə "canavarın dostu" deməkdir. Qızımın adı
Bilqeyis - şahzadə anlamını daşıyır. Raul adından xoşum gəlirdi,
çünki məna etibarı ilə mənim dostum hesab edilir. Bildiyiniz kimi,
mənim ləqəbim "ağ canavardır". Bu ləqəbi mənə müəllimim verib. O
deyirdi ki, sən canavar kimi vuruşacaqsan və "ağ" anlayışı o anlama
gətirir ki, səndən olmayacaq, "yek" olacaqsan. Doğrudan da
hal-hazırda kikboks üzrə iyirmi qat dünya çempionu yoxdur. Dünyada
bütün versiyalar - vako, veka, vot-prote, iyafse üzrə ən çox titula
sahib olan kikboksçu mənəm. Övladlarıma gəlincə, oğlumun kikbosçu
olmağını istərdim. O mənim yolumla getsə, mən yalnız fəxr edər və
ona dəstək ola bilərəm. İndidən onu məşqlərə aparıram, amma ciddi
idmanla məşğul olması hələ tezdir. Ona baxmayaraq ki, mən idmana
beş yaşından gəlmişəm, oğlum üç yaşından başlayıb. Qızım isə
kikboksla deyil, bədii gimnastika ilə məşğul olsa, şad olaram.
- Eduard müəllim, sizin adınız hansı anlamı
daşıyır?
- Allah bütün anaların canını sağ eləsin! Adımı anam mənə verib.
Adımın ingilis mənşəli olduğunu bilirəm, kral sülaləsinə aid addır.
Anam bu adı mənə verməklə seçilməyimi istədi. Onun arzusu məni
məşhur elm işçisi, professor görmək idi. Amma mən idmanı seçdim.
Anam idmançı olmağımı istəmirdi, lakin mənim bu sahəyə olan böyük
sevgimi və nailiyyətlərimi görərək, razılaşmaq məcburiyyətində
qaldı.
- Yaxın zamanlarda idman karyeranızda nə kimi
yeniliklər, görüşlər, yarışlar gözlənilir?
- İcazənizlə əvvəlcə bir qədər federasiyamız haqqında açıqlama
verərdim. Federasiya 1995-ci ildə yaradılıb. Hal-hazırda
federasiyanın prezidenti millət vəkili Adil Əliyev,
vitse-prezidenti Güloğlan Cabbarov və yığma komanda rəisi Sadıq
Sadıqovdur. Vətənə gətirilən uğurlar federasiya hesabınadır; çünki
biz idmançılar heç bir zaman özbaşına yarışlara getmirik, bütün
yarışları federasiya təşkil edir. "Narkomaniyaya qarşı gənclərə
dəstək" federasiyanın əsas şüarıdır. Biz elə bir təməl qurmalıyıq
ki, idmançılar təhsilə geniş yer ayırsınlar. Mən dəfələrlə
tələbələrimə vurğulayıram: "Təhsilli, bilikli idmançıya qalib
gəlmək çətindir".
Yaxın zamanda idman sahəsində baş verəcək yeniliklərə gəldikdə
isə, bildiyiniz kimi, 2015-ci ildə Azərbaycan Olimpiya oyunları ilə
yadda qalacaq. Eksklüziv olaraq açıqlama verim ki, gələn il
fevral-mart aylarına təsadüf edən peşəkarlararası yarış keçiriləcək
və hal-hazırda mənim titullarım və çəkimə yaxın yarışlarım üzrə
rəqiblər seçilir. Gələn il ən güclü vako versiyası üzrə dünya
çempionatı keçiriləcək və mən ona hazırlaşıram.
- Sonda belə bir sual: bir çox saytlarda "İdmançının
bahalı maşını" başlığı altında yazılar getdi. Həddindən artıq
dəyərli maşınınız haqqında danışmaqla gözə gəlməkdən qorxmadınız
ki?
- Gözdən qorxuram. Amma mənim halal zəhmətim hesabına əldə
etdiyim və ölkə başçısı tərəfindən nailiyyətlərim üçün təqdim
edilən hədiyyələrə görə gözdən çəkinmirəm. Elə olur ki, normal
çəkidə qalmaq üçün günlərlə ac-susuz məşq edirik. Yarışlarda
həyatımız bahasına qalib gəlir, ağır əməliyyatlarla müşahidə olunan
zədələr alırıq. Nəticədə isə bütün uğurlarımız dəyərləndirilir.
Mənim bir amalım var: idman, məşq, yarış və nəticədə Azərbaycan
bayrağının yenidən göylərdə dalğalanması. Bundan böyük sevinc ola
bilməz!