Yazıçı Əkrəm Əylisnin "Yeni Müsavat"a müsahibəsini təqdim edirik.

- Əkrəm bəy, hazırda yaradıcılığınız nə yerdədir?

- Bu yaxınlarda yeni əsərimi yazıb bitirdim. Əsərin adı "Dağlar deyir ki, soyuqdur". Çox güman ki, bu əsər yaxın gələcəkdə nəşr olunacaq, oxuyacaqsınız. Əgər əsər kitab halında çıxsa, çox güman ki, təqdimatı da olacaq.

- Sənət dostlarınızla görüşürsünüzmü?

- Qızım, vallah kim mənimlə görüşmək istəyir, onlarla görüşürəm, kim istəmir, onları mən özüm də istəmirəm.

- Bəs Yazıçılar Birliyinin son qurultayı haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Bilirsiniz, mən onlarla az qala 30 il var ki, üzülüşmüşəm. Bu barədə söz deməyin nə mənası var ki? Bircə onu deyim ki, qurultayla bağlı şəkillərə baxdım. Orada 60 yaşından aşağı adam tapmaq mümkün deyildi. Elə bil ki, bundan əvvəl nəsil olmayıb. Prezidiumda oturanlara baxıram, müstəqillik dövründə, ondan bir az əvvəlki vaxtlarda sanki ədəbiyyat olmayıb. Hara baxırsan, qoca kişiləri görürsən. Bu, bir az mənə ağır təsir edir, ona görə ki, ədəbiyyatın gələcəyi gənc yazıçılarda görünür. Gənc yazıçılar olmayan yerdə ədəbiyyat olmaz. Mən də, Anar da, Elçin də o vaxtlar dövlət tədbirlərində, qurultaylarda iştirak edəndə uzaq başı 40 yaşındaydıq.

""Anarla münasibətim yoxdursa hansı təbrikdən sözhbət gedə bilər?!"

Mən rəyasət heyətində 30 yaşından oturmağa başlamışam. Anar da, Elçin də, başqaları da həmçinin. İndi baxırsan, orada nəinki 30-40 yaşında, hətta 50 yaşında ola bilər ki, iki nəfər olsun, o da bəlkə də 50-dən yuxarıdır. Demirlər, orta yaş həddi var? Az qala orada olan adamların ən cavanının 60 yaşı olsun. Bəs yaxşı, bu cavan nəsil hara getdi, nə oldu, buxarlandı bu? Məsələn, orada olanlardan biri də İvan Draç idi, özü də mənim dostumdur. Onun yaşı 80-ə yaxındır. Cavan adam olmayıb, onları dəvət edin də. Yaxud da Oljas Süleymanov. Bütün tədbirlərin başında oturur. 40 ildir bir dənə də olsun təzə nəsə yazmayıb. Hər tədbirdə də başda oturur. Özü də rus şairidir. Hətta kənardan dəvət olunanlar şair və yazıçılar da qocalardır. Onların içində cavan ədəbiyyatçı ola bilməzdi?

- Yazıçı Anar yenidən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri seçildi. Onu təbrik edəcəksinizmi?

- Mənim onunla təbrik etmək kimi söhbətim 25 ildir qurtarıb. Hansı Yazıçılar Birliyinin qurultayından söhbət gedir, anlamıram. SSRİ Yazıçılar İttifaqının heyəti ilə qurultay keçirməyin nə mənası var? Bu, hansı məntiqə sığır? Mən hardasa 25 ildir Yazıçılar İttifaqından uzaqlaşmışam, o zaman mənim haradasa 50-51 yaşım olardı. Qocalığımı Yazıçılar Birliyində yox, ondan kənarda keçirdirəm.

- Əkrəm bəy, tez-tez gənc ədəbiyyatçılardan danışırsınız. Gənc yazıçıların yazdığı əsərləri izləyirsinizmi? Necə qiymətləndirirsiniz?

"Gənclər yoxdursa, hansı ədəbiyyatdan söhbət gedə bilər"

- Qızım, yeni yazarların yazdığı əsərlərin çoxunu izləyirəm. Adlarını deyərdim, amma telefonda yox. Bilirsiniz, mən telefonda müsahibə verməyin ümumiyyətlə əleyhinəyəm. Yazıçı gərək müsahibəni canlı şəkildə versin. Ona görə də mən dəyərləndirdiyim yazarların adını bədahətən çəkə bilmərəm. Həmin adamların içində bilirəm ki, ədəbiyyatın gələcəyi olan gənclər var. Əsas onu demək istəyirəm ki, ədəbiyyatın gələcəyi dövlətin nəzərində görünmür. Bu, pisdir. Gərək ədəbiyyatın gələcəyi olan gənclik dövlətin nəzərində olsun, nəzarətində yox ha, nəzərində. Nəzarətində olmamalıdır, amma nəzərində olmalıdır. Bizim ədəbi gəncliyimiz dövlətin nəzarətində olmayıb. Ədəbiyyatın dövlətin nəzərində olması, çox vaxt ədəbiyyatın gələcəyinə yüksək səviyyədə xidmət edir.

"Oljas Süleymanovu dəvət ediblər qurultaya, başda oturdublar, 40 ildir təzə heç nə yazmır, özü də rus yazıçısıdır"

- O zaman sizinlə üz-üzə müsahibə almağa nə deyirsiniz? Bu, mümkünmü?

- Sağlıq olsun, bunu da başqa vaxt edərik. Təki salamatlıq olsun

- Sonuncu sualım bu yaxınlarda Milli Şuranın sədri Cəmil Həsənlinin adından gedən "söz, sənət, ədəbiyyat adamından vətəndaş mövqeyi gözləmək düzgün deyil" fikirləri ilə bağlıdır. Bəs siz necə düşünürsünüz?

"SSRİ Yazıçılar İttifaqının heyəti ilə qurultay keçirməyin nə mənası var? Bu, hansı məntiqə sığır?"

- Mən bu barədə öz fikrimi söyləmişəm. Mən bilmirəm Cəmil Həsənli orada nəyi nəzərdə tutub, amma düşünürəm ki, bu fikir onun adına da layiq deyil, tutduğu mövqeyə də layiq deyil. Mən bunu artıq mətbuatda demişəm. Bəlkə də ola bilsin, Cəmil Həsənli o fikirləri hazırlıqsız şəkildə deyib, sonra yəqin ki, peşman olub. Əgər o, müasir ədəbiyyatımızı nəzərdə tutursa, Mirzə Fətəli Axundzadədən tutmuş, Cəfər Cabbarlıya qədər hər bir yazıçının vətəndaş mövqeyi, vətənə, ictimai hadisələrə münasibəti bariz şəkildə olub. İndi necə olmasın? Mən bu fikri anlamadım. Açığı deyim sizə, mən bu fikri Cəmil bəyə uyğun fikir də hesab etmirəm.