İmperiya olmağa can atmaq üçün "yumşaq güc" vasitələrindən biri də dildir. Türklər seriallarını ixrac etməklə buna nail olmaq istəyirsə, başqa xalqların da özünəməxsus silahları var. İngilsin dünya miqyasında hökmranlığı buna sübutdur.

Deycəksiniz ki, 1 milyard 600 milyonu keçmiş Çin dövləti daha geniş məkanlarda dil arealını genişləndirməyə heç də canfəşalıq göstərmir. Lakin o da faktdır ki, siyasi-ideoloji silah mühüm mədəni işğal aləti olan dil hazırda Rusiya dövlətinin mühüm başağrılarından birinə çevrilib.

Şimal qonşumuzun Təhsli və Elm naziri Veniamin Kaqanov bəyan edib ki, son 20 ildə rus dilində danışanların sayı 120 milyon nəfərdən çox azalıb. "İndi dünyada 260 milyon rus dilində danışan insan var ki, onlardan da 140 milyonu Rusiyada yaşayır. O üzdən Rusiya dövləti yanında xüsusi qurum yaradılıb və onlara müvafiq proqramlar hazırlamaq tapşırılıb".

Sovetlər Birliyinin dağlmasından sonra bir-birinin ardınca müstəqillik qazanan ölkələrdə, o cümlədən, sosialist düşəgəsinə daxil olan məkanlarda Puşkinin dilinin dairəsi zəifləməyə başladı. Əksər yerlərdə onun statusu ictimai səviyyəyə endirildi, məktəblər kütləvi bağlanmağa başladı və tədris proqramlarında onun yükü azaldıldı. İndi tanınmamış Osetiya və Abxaziyadan başqa yalnız Belorusda rəsmi yazışmalar zamanı rus dilinə mühüm önəm verilir. Yerdə qalan postsovet respublikalarında ənənəvi bağlar qırıldıqca, ingils dili öz nüfuzunu daha da möhkəmləndirərək alternativlərə yer qoymur. Moldovanlar son illər hətta rumın dilinin prestijini qaldırmaq üçün rusdillilərə qarşı əsil mənəvi-siyasi sanksiya rejimi tətbiq edirlər. Müstəqilliyin ilk illərindən bu günədək pribaltlar da eyni ictimai ruhu yaşadırlar və rusa görə onun dilini də sevmirlər.

"Dillərin döyüşü" Rusiyanın özündə də yüksək templə getməkdədir. İstər yerli xalqlar, istərsə də miqrantlar içərisində rus dili o qədər də populyar sayılmır. Halbuki dövlət tərəfindən son illər daxli iqtisadi və sosial mühitdə üstünlük verdiyi şərtlərdən biri də milli dilin mənimsənilməsi olub. Lakin belə cəhdlərlə dünyəvi dəbi dəyişə bilməzsən.

Azərbaycan dövləti üçün dilə siyasi yanaşmanın heç bir əsası olmamalıdır. Rusofillikdən qorxu və mənəvi özgələşmə təhlükəsi adı altında rus dilinin məkanını azaltmağa dəyməz. Çünki dünya mədəni və ədəbi irsinin döyük bir hissəsi artıq rus dilinə tərcümə edilib. Belə resursdan imtina etməkdənsə, onu stimullaşdırmaq lazımdır. Digər tərəfdən, vaxtilə portuqallar Britaniya ticarətində yer qazanmaq üçün şahzadənin qoyduğu ən ağır şərtlərə razılaşmışdılar. Əmək bazarına nüfuz etmək üçün sadə azərbaycanlıların belə rus dilini bilməsi daimi tələb olacaqdır. İstənilən hakimiyyətlərin vəzifəsi əhatə olunduğu regionun iqtisadi xəritəsini yaxşı bilməsindədir.

Runqliş ingilis dilli mühitdə ruslara məxsus dildir. Lakin belə sintezi etməyə azərbaycanlıların imkanı yoxdur. O üzdən sovet libasını çıxarıb atsanız da, rus dilinə "davay, dosvidaniya" deməyə tələsməyin!

(Mətn millət vəkili Zahid Orucun profilindən götürülüb)