Uçmağın ətri

(hekayə)

Hər şeyin öz qoxusu var. İnsanların, torpağın, havanın, suyun, rənglərin, hərflərin, yağışın, istinin, mövcud olan və ya olmayan hər şeyin…

Anamın on beş yaşı olanda onu zorlayıblar. Bu zorlanma hamiləliyə, hamiləliksə mənim doğulmağıma səbəb olub. Dünyaya gələndən iki il sonra gecə dayanmadan ağladığımçün əsəblərini cilovlaya bilməyən anam məni yatağımdaca boğub, öldürüb. Sən demə, üç gün ölü halda ruhi sarsıntı keçirən anamla birlikdə, eyni otaqda qalmışam. Sonra mən dirildim…

Pəncərələrin də öz qoxusu var. Hətta pəncərələrdən asılmış qırmızı pərdələrin də. Dünyada baş ve­rən­lərdən xəbərdar olmaq üçün açıq saxladığım otağımın qapısının da, öz qoxusu var.

İki yaşım var idi öləndə. Bu hadisədən üç il son­ra məni yetimxanada müayinə edən həkimin dediklərinin qoxusundan hər şey aydın oldu: üç günlük ölüm gör­­mə, eşitmə, danışma qabiliyyətimi əbədi olaraq məhv edib. Əvəzində qoxular vasitəsilə hər şeyi görə, eşidə, hiss edə bilirəm. Məsələn, mən, danışan adamın nə dediyini dodaqlarının arasından sıyrılıb çıxan hər biri spesifik qoxuya sahib səslərin ətrindən başa düşürəm. Özüm üçün aydınlaşdıra bilmədiyim bu inanılmaz istedadım, avtomatik olaraq hər şeyin qoxusunu ayırd edə bilir.

Mən yetimxananın on yeddi yaşlı müəmmalı sakini­yəm. Görmə, eşitmə, danışma qabiliyyəti olmayan, fəqət, on bir yaşında kimsəsiz uşaqlar evinin kitabxa­nasında Jül Vernin "Kapitan Qrantın uşaqları" roma­nını burnuna tutub qoxulayaraq oxuyan, müəmmalı sakini. Bəziləri gülürdü. Bəziləri isə dəli olduğumu düşünürdü, bir nəfərdən başqa - məni həvəslə geyindirən, yuyunduran, ye­dirdən tərbiyəçi xanımdan başqa. Əsəbiləşirdim, qışqırmaq istə­yirdim:

– Axı, hərflərin də qoxusu var! Xısın-xısın gü­lüş­lərinizin də, dəli olduğumu düşünməyinizin də qoxusu var!

Bacarmırdım... Səsim çatılan qaşlarımda, qıcanan dişlərimdə, düyünlənən yumruqlarımda, ilişib qalırdı... Sağ olsunlar!.. Sağ olsunlar ki, halımdan nə demək istədiyimi anlayıb, məni rahat buraxırdılar. Bir müddət sonra hamı üçün adiləşdi kitabları qoxulamağım. Qurşandım kitablara. Qoxuladım, oxudum...

Anam özünü asıb intihar edəndən iyirmi dəqiqə sonra mən dirildim. Səkkiz gün nə anamın ölüsündən, nə də məndən xəbər tutan oldu. Saçları dağınıq, üzü şiş, bədəni kömür kimi qara idi. İçində iflas edən orqanların kəskin iyindən görürdüm baş verənləri. İntihar etməmişdən qabaq döşlərini, məni boğub susdurmağa çalışan əllərini kəsib doğramışdı. Baş verən hadisələrin qoxusu vardı burnumda. Özüm üçün hələ də aydınlaşdıra bilmədiyim bir qoxu var – ölüm... Bu nəsə qəribə qoxu olmalıdır, mən belə düşünürəm. Anamın cəsədini qoxulamışdım, amma, amma bu, ölümün qoxusu deyildi. Ondan qorxunun, ümidsizliyin, peşmançılığın qoxusu gəlirdi. Bir də, onun dərisindən burun pərəklərimi göynədən kəskin süd qoxusu hiss etmişdim. Bəlkə acdığıma görə hiss edirdim bu qoxunu? Bilmirəm... Ölümün qoxusu yanından keçən cisimləri ac-gözlüklə qamarlayıb udan qara dəliklər kimi məni özünə çəkir, mən bunu hiss edirəm. Axı nədir ölüm? Nəyə bənzəyir? Bəlkə bu sevimli tərbiyəçimin öz ərini sevməsinə bənzəyir? Səhərlər hər dəfə rastıma çıxanda dərisindən hiss elədiyim, gecələr əri ilə dəli kimi sevişməyin qoxusuna bənzəyir? Bəlkə bu qoxu payızda tökülən yarpaqların qoxusuna bənzəyir? Əminəm ki, ölümün qoxusu hər dəfə əzib məhv elədiyim, öldürdüyüm qarışqaların, böcəklərin qoxusundan tamam fərqlidir. Hətta bu qoxu, illərdir yediklərimdən yeyən, addımbaşı mənə yaltaqlanan, gecənin səssizliyində boğub öldürdüyüm sevimli pişiyimin cəsədindən gələn qoxuya da bənzəmir. Bəlkə mən kimisə öldürüm?

Məni bu düşüncələrdən bir dəqiqə sonra siqnal verəcək olan avtomobilin qoxusu ayırırdı. Qırx doqquz saniyə sonra məni on beş il – iki yaşımdan özünə əziz bilən qırx yaşlı tərbiyəçim həyat yoldaşı ilə öz evinə yollanacaq.

Gecə yenə ildırımlar kükrəyəcək... Havadan yağış qoxusu gəlir... Belə də oldu: gecədən coşan ildırımların qoxusu gələndə yatağımdan qalxıb, pəncərədən boylandım, göydə tüğyan edən elektrik şokunun ətrini içimə çəkdim. Bu şok, sanki ölmüş təbiəti ayıldır. Burnuma hardansa təbiətə can verən bu şokun təsirindən, bəlkə də yüz illiklər sonra yaranacaq olan, hələ mövcud olmayan bir bitkinin ətri gəlirdi...

Otağımın pəncərələri yetimxanadan çox-çox uzaqda olan, yamacları yaşıl dağlara baxırdı. Yenə dayanmışdım pəncərənin önündə dağların, o əsrarəngiz təbiətin qoxu­sunu sinəmə çəkmək üçün, o gözəlliyi görmək üçün.

– Hara baxırsan? – bu sözlərin ətrinin sahibəsi gözəl tərbiyəçim idi.

Əlimi dağlara tərəf uzatdım.

– Dağlara baxırsan?

Başımı tərpətməklə, dağlara baxdığımı bildirdim.

– Sən o dağları görürsən?

Burnumu dağlara tərəf uzadıb dərindən nəfəs aldım.

- Dağların, yaşıl yamacların ətrini hiss edirsən? Orda olmaq istəyərdin?

Yenə başımı tərpədərək orda olmaq istədiyimə işarə elədim.

– Əgər belədirsə, sabah ərimin avtomobilini götürüb səninlə ikimiz oraları gəzməyə gedərik. Razısan?

Dodağımdakı təbəssüm razı olduğumu bildirdi.

– Deməli belə, sabah səhər doqquzda yola düşürük. Mən, elə indicə müdirədən ikimiz üçün də icazə alım. Səns­ə hazırlaş.

Səhərə qədər yatmadım: güzgünün önündə dayanıb öz əksimin ətrini çəkdim burnuma, özümü qoxuladım, sağ əlimlə sığal çəkdim qəhvəyi saçlarıma... Yatmadım, rəqs elədim, Tanrı kimi rəqs elədim…

Rəqs edə-edə düşünürdüm: məncə, zamanda seyr yox, zamanda rəqs edən, "mən"ini unudan elə Tanrının özü olan sirr sahibi olmaq lazımdır. Ümumiyyətlə, varlığın əsasında duran hərəkət məfhumu elə anlayışdır ki, var olmaq yalnız onunla mümkündür və Tanrı deyilən ideya da, varlığın özünü təşkil edən, daimi hərəkətdə olan, rəqs edən enerji bütünüdür. Rəqs zehni dayandırıb ruhu dövrəyə qoşur və insan bu zaman əslinə - Tanrılığına, Özünə qayıdır. Bununla da gerçək halına qayıdan insanlar yaşadıqları cəmiyyətin qanunlarına tərs düşən atmosferdə yaşayır və cəmiyyət üçün qəribə, hətta dəli kimi görünürlər. Mən rəqs edirəm, dəli kimi rəqs edirəm və bu rəqs dalğalanaraq görüntülər ortaya çıxarır. Mən rəqs etdikcə, tərbiyəçim, dağlar, çaylar, meşələr, hər şey mövcudat aləmində görünən olur. Bəli, ruhum rəqs edir, öz əslimə qovuşuram. Hazırkı təkliyim mən rəqs etdikcə ətraf-aləmlə, görüntü halına çevrilən hər şeylə vahid – vücud olur. Var olan hər şey ruhi rəqsin təcəllisidir, vahid olanın müxtəliflikdə zühur etməsidir həm də.

***

Biz yol gedirdik... O danışırdı: dartılan dodaq­la­rının ətrindən duyurdum onun sevincini, gözəl dişləri var idi. Dodaqlarına çəkdiyi boyanın ətri isə hərdən məni öz aləmimdən ayırırdı. Mən öz aləmimdə hələ də, güzgünün qarşısında idim…

Görüntüləri olan və ya olmayan rəqsin ən böyük sirri odur ki, onun musiqisi qeyri-müəyyən qanunlara, qeyri-müəyyən not sisteminə malikdir. Varlığın hər atomu, elementar zərrəciyi və antimaddəsi belə bu tanrısal ruhun qeyri-müəyyən rəqsinin müəyyən kimi görünən təcəllisidir. Əbəs yerə Kvant fizikasının ən mühüm qanunlarında biri "Qeyri-müəyyənlik prinsipi" adlanmır. Yəni artıq "zərrə külün aynasıdır" ideyası mistikadan elmə gəlir. Böyük sufi Əbdülkərim Cilli bu barədə "Tanrı aləmin zərrələrində açığa çıxmışdır, buna görə haqqın açığa çıxdığı hər varlığa tapınmaq gərəkdir" kimi deyimi bizə qədim sivilizasiyaların tanrını hər cür formada - heyvan, daş, su, ağac kimi təsvir etmələrinin açarını verir. Varlıqda bu açığaçıxmanın, bu ruhi rəqsin insanda özünü göstərməsi bütün zamanlarda gizli saxlanılmışdır. Buna görə də gizli öyrətilərdə Tanrı hər zaman dişi qadın kimi təsvir və təfsir edilib. Qadınlar Tanrının ən müdhiş və kefli şəkildə rəqs etdiyi ruhi sahə olmalıdır zənnimcə. Ahh! Mənim sevimli tərbiyəçim…

O danışırdı:

– Yemək üçün hər şey götürmüşəm; axşamdan hazırladığım soyutma toyuq, meyvə, tərəvəz, hər şey. Səni yaxşıca yedirəcəm.

O, avtomobili çox gözəl idarə edirdi. Yeri gəl­miş­kən, avtomobildən onun ərinin qoxusu gəlirdi.

O isə danışırdı:

– Buranın füsunkar təbiəti var: meşələri giləmeyvə ağacları ilə doludur. Darıxma az qalıb, bir az sonra gö­zəl bir məkana yetişəcəyik, oranı çox sevəcəksən bili­rəm.

Mən xoşbəxt idim. Üzümdən təbəssüm əksik olmur­du. Nəhayət ki, gəlib çatdıq. Bura əsl cənnətməkandır: iki dağın arasından axıb gedən bulağın ətri ruhumu oxşayırdı. O, avtomobildən azuqəni, lazım olan hər şeyi götürdü. Yaşıl otların üstünə, gözəl bir xalı saldı, xalının üstünə ağ örpək. İkimiz də xalının üstündə əyləşdik.

Mən düşünürdüm - Ruhi rəqsin ən coşqun anı ehtiras və ölüm anıdır. Seks və ölüm tanrısallıqla rəqsdir. Ehtirasın ən yüksək anında insan şüuru dayanır və yalnız təmiz ruhi bir hal içində, şüursuzca ruhun qeyri-müəyyən rəqsi başlayır və bu rəqs vasitəsi ilə hər an özünün dərkedilməz varlığını nümayiş etdirir. Bəlkə belə deyil? Görəsən, insan öləndə, müqəddəs orqazm zamanı ehtirasın ən yüksək anından həzz aldığı kimi həzz ala bilirmi? Mən bu iki sehrli ətri mütləq içimə çəkməliyəm. Axı, necə?

Özü dediyi kimi, məni yaxşıca yedirtdi. Yüksəkliyin qoxusu məni məst edirdi. Əlimi önə uzadıb, qarşıdakı təpəni göstərdim ona.

– Ora qalxmaq istəyirsən?

Başımı tərpədib, istədiyimə işarə etdim.

– Əlbəttə, yediklərimizi yaxşıca həzm etmək üçün bu gözəl vasitədir.

O, əlimi tutub məni özü ilə yüksəkliyə qaldırırdı.

– Hə, çatdıq. Yamanca yorulduq, gəl burda oturub istirahət edək. Sonra aşağı enərik.

Xəfif külək burnumu sığallayırdı. Yavaşca yerə uzanıb başımı onun dizlərinin üstünə qoydum. Qəfildən titrətmə tutdu məni.

– Üşüyürsən?

O, başımı qollarının arasına alıb, sinəsinə sıxdı, qu­caqladı, döşlərinin ətrini hiss elədim. Bütün gücümü toplayıb, sağ əlimlə onun boğa­zın­dan tutdum. Saçlarını sol əlimə doladım. Onun xırıltılı nəfəsinin, yalvarışlarının, göz yaşlarının qoxusu məni maraqlandırmırdı. Məni maraqlandıran, vücudumu parçalayan ehtirasımın qoxusu, ölümün qoxusu, onun müdhiş bir şəkildə rəqs etməsini istəməyim idi. Şüurumun altındakı dəlilik bədənimə hakim kəsilmişdi. Mən o anda... O, müqavimət göstərmədi və öldü. Düşündüm ki, yəqin o da mənim kimi ölüb, yəqin üç gün sonra diriləcək...

Sol əlimdə bir əlçim tük vardı. Onun saçlarının ətri, məni hələ on dörd yaşım olanda dəli eləmişdi. Əlimdəki bir əlçim tükü burnuma sıxıb qoxuladım, qoxuladım... Titrəyə-titrəyə ətrini içimə çəkdim. Sonra guya gö­rü­rəmmiş kimi, əlimi yuxarı qaldırıb, diqqətlə baxdım ovcuma. Qəfil külək, əlimdən qopardı ölüm qoxusunu. Sevgimi əlimdən qapıb qaçan küləyin ardınca dəli kimi qaçmağa başladım. Mənə elə gəlirdi ki, varlığın sirlərini dərk etməyin arxasınca qaçıram. Mənə elə gəlirdi ki, bu qaçışdan Tanrının ətri gəlir. Qaçdım, qaçdım, birdən dayanmalı ol­dum. İki addımlığında dayandığım, dərin bir uçuru­mun qoxusu dəydi burnuma...

Artıq gecədir. Göy üzündə tüğyan edən ildırıml­arın qoxusu içimə od salır. Bəlkə də yüz illiklər sonra yaranacaq olan bir bitkinin ətri gəlir burnuma...

Hər şey belə baş verdi. O, üç gün sonra diril­mə­yəcək… Sıldırım bir qayanın üstündə dayanıb uçurumu qoxulayıram, uçmaq istəyirəm. Bu uçuşdan, illərdir özüm üçün aydınlaşdıra bilmədiyim ölümün qoxusu, uçmağın ətri gəlir. Budur, mən uçuram...