Hələ uşaqlıqdan Nəzakət Teymurovanın fanatı olmuşam. Mahnılarını sevə-sevə dinləmişəm, efirdən heyranlıqla izləmişəm. Etiraf edim ki, o vaxtlar musiqini, əsasən də muğamı anlamırdım. Sadəcə, ifaçı xanımın gözəlliyi məni valeh edirdi. Elə bu hisslərlə də xanım xanəndəmizin görüşünə getdim…

Gənclərimiz sənətə maddiyyat kimi baxırlar

- Nəzakət xanım, gəncliyiniz müharibə dövrünə təsadüf edib. Bir yanda müharibə, bir yanda da ailə qadağası. Bu sərhədləri necə keçdiniz?

- O dövrlər sənətə gəlmək çox çətin idi. Mənim də çətinliklərim oldu. Valideynlərim xanəndə olmağımı istəmirdilər. Səkkizinci sinfi bitirdikdən sonra Bakıya gəldim. Meylim xanəndəliyə olsa da, sənədlərimi Energetika Kollecinə verdim. Bununla yanaşı, boş da dayanmırdım. Özfəaliyyət dərnəklərinə qatıldım, bir neçə dəfə musiqi yarışmalarında, festivallarda birinci yeri tutdum. Təkcə bacım mənə dəstək olurdu. Qardaşım hətta məni Ukraynaya belə apardı ki, bu sənətdən uzaq olam. İndi valideynlər uşaqlarına çox dayaq olurlar. Onlar daha çox istəyirlər ki, övladları sənətə gəlsin. Elə valideynlər gəlirlər ki, uşaqlarının səsi olmur. Amma baxırsan ki, övladının xanənədə olması üçün hər şey edir. Zəmanədəndir, ya nədəndir - bilımirəm, elə bil, indiki gənclər hər şeyi birdən əldə etməyə can atırlar. Bilirsiz, insan asanlıqla nəyisə əldə edirsə, onun qədrini də bilmir. Uğur qazanmaq üçün əziyyət çəkmək lazımdır. Mən bu səviyyəyə pillə-pillə gəlmişəm. Biz təhsil alanda muğamı incəliklərinə kimi öyrənməyə çalışırdıq. Bir qəzəli və ya boğazı öyrənmək üçün sinif-sinif gəzərdik. Öyrənmək üçün Alim Qasımovun, Arif Babayevin, Ağaxan müəllimin dərslərinə gedirdik. İndi gənclər məsuliyyətsizdirlər. Bu gün bir parça muğam öyrədirsən, sabaha hazırlıqsız gəlirlər. Biz öyrəndiklərimizi beynimizə köçürürdük, indi tələbələr telefona köçürürlər. Bir aydan sonra da unudurlar.

- Sizcə, sənətə bu laqeydliyin səbəbi nədir?

- Gənclərimiz sənətə maddiyyat kimi baxırlar, ona gör. Muğam isə sevgi istəyir, fədakarlıq tələb edir. Elə gənclər var ki, Asəf Zeynallı adına Kolleci də, Konservatoriyanı da bitirir, amma baxırsan ki, yeddi muğamın heç də hamısını bilmir. Onların bir məqsədi olur ki, gündəmdə olsunlar, tanınsınlar, toyları çox olsun.

Məcburiyyətdən fonoqrama ilə oxuyuruq

- Muğamın təbliği üçün efir imkanları necədir?

- Hesab etmirəm ki, geniş imkanlar var. İndi xanəndələrimiz üçün lazımlı şərait yaradılmır. Məsələn, efirdə ifa üçün beş dəqiqə vaxt verirlər. Bu qədər qısa vaxta hansı muğamı ifa etmək olar ki! Biz də məcbur olub fonoqramla oxuyuruq. Televiziyaların da efir məhdudiyyətinin səbəbini anlayıram, çeviklik, dinamika istəyirlər, tamaşaçını yormamağa çalışırlar. Ancaq muğamı bu məhdudiyyətlərə sığdırmaq olmur axı.

- Siz həm də Opera və Balet Teatrının solistisiz. Orada işləyib, uğur qazanmaq üçün tək gözəl səs kifayət deyil...

- Mən Asəf Zeynallını bitirəndə təyinatımı Opera və Balet Teatrına verdilər. İlk dəfə müsabiqə yolu ilə qəbul olundum. "Kimsə oynayır, mən də oynamalıyam" fikri ilə getmişdim. Gedəndən sonra orada işləməyin çətinliyini anladım. Mənim orda ilk ifa etdiyim obraz Leyli oldu. Bu rol çox şərəfli olduğu kimi, həm də çətindir. İlk dəfə səhnədə tamaşaçı qarşısında Leylini oynaya qədər mən yeddi ay məşq etdim. Böyük bir truppa mənim üzərimdə çalışırdı. Rejissor hər zaman deyərdi ki, siz hələ gəncsiniz, tamaşaçı sizi qəbul edir, amma siz bu obrazın dəyərini, mənasını illər sonra anlayacaqsınız. Doğurdan da, illər sonra insan anlayır ki, Füzuli bu misralarla nə demək istəyirdi, Üzeyir Hacıbəyov nələri hiss edərək "Leyli və Məcnun" operasını bəstələyib. Buna görə də mən hec vaxt Leyli obrazına laqeyd olmamışam. Mən hansı obrazı ifa edirəmsə, fərqi yoxdur, Leyli ya Şahsənəm, çalışıram ki, obrazın daxili aləmini tamaşaçılar üçün açım. Obraz onlar üçün qaranlıq olmasın.

Mən Nəzakət Teymurovayam

- Özünüzü kimə bənzədər ya kiminlə müqayisə edərdiniz?

- Mən ümumiyyətlə kimisə yamsılamağı sevmirəm. Heç zaman da bunu etməmişəm. Həmişə qarşıma məqsəd qoymuşam ki, heç kimə bənzəməyəcəm, Nəzakət Teymurova olacam.

- Elə estrada müğənniləri var ki, Leylini oynayır. Sizcə alınır onlarda?

- Estrada ifaçısı Lalə Məmmədova da Leylini canlandırdı. Mən onun ifasında "Leyli və Məcnun"u izləməmişəm. Düşünürəm ki, özünü sınayırdı. Sınadı və getdi. Mən çox istəyərdim ki, Leylini layiqli insanlar, illərini bu sənətə verən insanlar olsun. Potensialını göstərmək üçün onlara şans verilsin. Biz oranı tutub durmamışıq. Mən özümü yavaş-yavaş kənara çəkirəm ki, digərlərinə yol açılsın. Düşünürəm ki, mən Leyli kimi sözümü səhnədə demişəm.

Sənəti zəif olanlar yüksək adlara iddialı olurlar

- Operada oynadığınız hansı obrazı özünüzə daha yaxın hiss etmisiz?

- Mən çox həzin insanam. Kiməsə qarşı kobudluq etməyi, aqressiv olmağı heç sevmirəm. Haqsızlığa demək olar ki, təhəmmülüm yoxdur. Bunun üçün də öz daxili aləmimə uyğun Leylini hiss edirəm. Bu obrazda öz xüsusiyyətlərimi görürəm. Mənim üçün Leyli obrazı digər obrazlar üçün yol açdı. Bu roldan sonra mən Gülbaharı, Şahsənəmi daha asan, rahat ifa etdim.

- Elə anlar olub ki, əziyyətinizin hədər getdiyini düşünmüsüz?

- Yox, olmayıb. Hər zaman çəkdiyim əziyyətin qarşılığın görmüşəm. Allah özü hər zaman mənim yolumu açıb, həmişə məni qoruyub. İyirmi yeddi yaşımda "Əməkdar artist" adını almışam, otuz dörd yaşımda isə "Xalq artisti". İndi Prezident təqaüdçüsüyəm, bir çox mükafatlara layiq görüldüm. Dünən də dossentlik aldım. Bizim sənət belədir: əvvəl sən sənətə qulluq edirsən, sonra da sənət sənə qulluq edir. Bəzi sənətdə olanlarımız var, deyirlər ki, filankəsə "Xalq artisti" adı verildi, bizə verilmədi. Sənəti zəif olanlar hər zaman yüksək adlara iddialı olurlar. Öncə sənəti inkişaf etdirmək lazımdır. Bu insanlar kimdir ki! Onlar mənim üçün əhəmiyyətsiz insanlardır. Yox kimi bir şeydirlər.

- Dediniz çox romantik insansınız…

- Hə, eləyəm. Mən siçan ili, xərçəng bürcündənəm. Bu bürcdən olanlar çox hissiyyatlıdırlar. Ruha toxunan bir filmə və ya bir səhnəyə tamaşa edəndə, ağlayıram. Hətta qızımla yoldaşım mənim adımı "gözüsulu" qoyublar. Amma yoldaşım mənim kimi deyil. O, daha realist insandır. Əslində, öz xasiyyətimi sevmirəm, bəzən qarşıma sənəti mənim sənətimdən zəif insanlar çıxır, amma onlar o qədər ədabaz olurlar ki, həmin an mən öz sadəliyimi, xasiyyətimi sevmirəm. Amma yenə də Allahıma şükr edirəm, o məni belə məsləhət bilib, belə də yaradıb. Alnımı hər gün möhürə qoyanda Allaha yalvarıram ki, ya Rəbbim, məni heç bir bəndəyə möhtac etmə. Sən özün mənim yolumu hamar et, qapılarımı aç.

Daimi xoşbəxtlik olmur

- Sevərək ailə qurmusuz?

- Bəli, mən yoldaşımla Asəf Zeynallı Kollecində tanış olmuşam. Bir birimizi sevdikdən, tanıdıqdan sonra ailə qurduq.

- Xoşbəxtsiniz?

- Xoşbəxtlik ani bir duyğudur. Daimi xoşbəxtlik olmur. Hər ailədə olduğu kimi, bizdə də problemlər, çətinliklər olur. Biz ikimiz də qısqanc insanıq. Mən səyahətlərə çox gedirəm. Bu zaman həyat yoldaşımın qısqanclığı ilə qarşılaşıram.