"İndiki gənclər Üzeyir Mehdizadələrə, cinsi məlum olmayan qız-oğlan müğənnilərə qulaq asır. Bu, faciədir, bu, Azərbaycan sənətinin, milli musiqimizin faciəsidir..."

Onunla söhbətimiz şəhərdən xeyli kənarda, Mərdəkandakı bağ evində baş tutdu. Söhbət hər kəsdən kənara çəkilib öz dili ilə desək, "adi, sakit və kasıb" bir həyat yaşayan və bütün bunların fonunda doğru bildiklərini deməkdən heç vaxt çəkinməyən və buna görə də adı qalmaqallı müğənni kimi hallanan Əli Mirəliyevdən gedir...

- Böyük şairimiz Sabir yerində deyib:

Millət necə tarac olsun, nə işim var?

Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!

Qoy mən tox olum özgələr ilə nədir karım,

Dünyavü cahan ac olur olsun, nə işim var?!

Özümü tanıyandan, ətraf aləmi dərk edəndən və musiqiyə gələndən bu haqda çox düşünürdüm. Həmişə öz-özümə fikirləşirdim ki, görəsən, bunları deməkdə Sabirin məqsədi nədir, nəyi nəzərdə tutur və böyük şairi cəmiyyətdən narazı salan nədir? İndi başa düşürəm ki, bu kişi nə deyirmiş. Qorxaqlıq, yaltaqlıq, tərif bizim canımıza, qanımıza hopub. Bu biganəlik də, məndən ötdü qardaşıma dəydi prinsipi də bizi gətirib bu vəziyyətə çıxarıb. Elə bunun nəticəsidir ki, indi Faiq Ağayevlər, Səməd Səmədovlar və bulvar müğənniləri meydan sulayır. Cinsi bilinməyən müğənnilər 2 ildir toya gedirlər, bahalı maşınlar sürürlər, bahalı villalarda yaşayırlar. Onlar Azərbaycan musiqisini, Üzeyir bəyin bizə miras qoyduğu musiqini kor qoyublar. İndiki gənclər qız-oğlan müğənnilərə qulaq asır. Bu, faciədir, bu, Azərbaycan sənətinin, milli musiqimizin faciəsidir...

- Ancaq tək gənclər yox, bütövlükdə cəmiyyətin böyük əksəriyyəti, böyük ictimai kəsim sizin tənqid etdiklərinizə qulaq asır...

- Bunun kökündə duran televiziyalardır, telekanalların üzərində ictimai nəzarətin olmamasıdır. Bu gün Azərbaycanın efir məkanını Səməd Səmədov kimi savadsızlar, musiqidən xəbəri olmayan insanlar zəbt edib. Aparıcı Səməd Səmədova sual verir ki, müəllim, siz bilirsinizmi "Koroğlu" üverturasını kim yazıb? Heç bir cavab verə bilmir, dayanıb aparıcının üzünə baxır. Bu adam deyir, mən rus dilində oxumuşam. Bunu bilməyən Xalq artisti bu gün efirdə meydan sulayırsa, o zaman musiqimizin bu vəziyyətdə olması təbiidir. Bizim prezidentimiz də rusdillidir də. Bəs o niyə bilir Azərbaycan dilini, niyə tanıyır Nizamini, Füzulini, Üzeyir Hacıbəyovu? Çünki o oxuyub, maraqlanır, onun öz xalqına da, onun musiqisinə də, ədəbiyyatına da hörməti, sevgisi var. Səməd Səmədov kimilərin isə bu xalqa, onun musiqisinə heç bir sevgisi yoxdur. Onların işi saçlarını rəngləməkdən, darbalaq şalvar geyməkdən ibarətdir. Baxıram, məndən yaşlıdır, amma saçları qapqaradır. Ayıbdır vallah. Kişi saçını qaraltmaz, kişi qadın kimi geyinməz. Belə insanların bu xalqa hansı sevgisi ola bilər? Toylarda erməni mahnıları oxuyan Səməd Səmədovun bu xalqın sənətinə, onun musiqisinə hansı sevgisi ola bilər?

- Erməni mahnısını Səməd Səmədov oxuyur?

- Bəli, bəli! Səməd Səmədov, Üzeyir Mehdizadə kimilər Azərbaycan musiqisinin anasını ağladır! Bu gün bu tiplər ona görə əmələ gəliblər ki, bizim telekanallar Üzeyir Hacıbəylinin üstündən xətt çəkib Üzeyirlərə, Səmədlərə meydan veriblər. "Zəngimcell"ərin birində Akif İslamzadənin, Hüseynağa Hadıyevin, Şövkət Ələkbərovanın mahnıları yoxdur. Hamısının da kökündə duran telekanallardır. Telekanallar mənəviyyatımızı, adət-ənənələrimizi kor qoyub! Bu gün kişilər telekanallarda yanını burcuda-burcuda oxuyur. Bu, artıq faciədir. Mən də buna görə dözə bilmirəm, buna görə danışıram. Əvvəllər belə biabırçılıqlar yox idi, çünki bədii şura var idi. Cahangir Cahangirov, Səid Rüstəmov, Gülağa Məmmədov, Şövkət Ələkbərova və digər ziyalılarımız təyin edirdilər ki, efirə kim çıxa bilər. Onda Elza Seyidcahan kimilər özfəaliyyət ifaçısı sayılırdı. Amma bu gün telekanallar çoxdur. Hansı müğənninin bir telekanalda işi alınmırsa, pul ilə, deputat, məmur tanışının köməyilə o birinə çıxır. Bunun da kökündə sevgisizlik dayanır - sənətə, musiqiyə olan sevgisizlik.

- Bəlkə burada daha çox istedad öz sözünü deyir?

- Təbii istedadın da rolu böyükdür. Hər yerindən duran nə bəstəkar, nə müğənni, nə də siyasətçi ola bilər. Heydər Əliyev gələndə addımından hiss olunurdu ki, prezident gəlir. Allah kimini şah, kimini isə nökər yaradır. Ancaq bədbəxtçilik ondadır ki, indi hər yerindən duran müğənni olmağa çalışır. Özünü çölə qoyub ora-burasını reklam etməklə efirə çıxır. Telekanallar da reytinq, qalmaqal yaratmaq xətrinə belə insanlara meydan verir. Akif İslamzadə, Əli Mirəliyev kimilər isə qalıblar arxa planda...

- Bəziləri deyirlər ki, Əli Mirəliyev toy tutmaq, gündəmdə qalmaq xətrinə qalmaqal yaradır. Bu haqda nə deyə bilərsiz?

- Toy tutmaq üçün səs-küy salanın evi bu vəziyyətdə olar? (Gülümsünür, sonra isə bir qədər düşünür və əli ilə cırılıb dağılmış divar kağızlarını göstərir.) Mən Gülarə Əliyevanın yetirməsiyəm. Gülarə Əliyeva da prezidentimizin doğma xalasıdır, Zərifə Əliyevanın bacısıdır. Mən o evdə, o ailənin içində böyümüşəm. Gündəmdə qalmaq istəsəm, elə o məşhur ailənin adından istifadə edərəm də. Daha niyə qalmaqal salıram? Ancaq heç vaxt o insanların adından istifadə etməmişəm. Bir problemim də olanda özüm çıxmışam vəziyyətdən. Mənim kişiliyim, şəxsiyyətim, mənliyim var. Mən həyatda bu gün üçün yox, tarix üçün yaşayıram. Qoy gələcək nəsillər desin ki, musiqimizdə Üzeyir Hacıbəyli, Akif İslamzadə, Əli Mirəliyev kimi kişilər olub. Elə buna görə də heç kimə yaltaqlanmadan adi həyat sürürəm. Yaltaqlansam, mənim də bahalı maşınlarım, bahalı villalarım olardı. Ancaq yaltaqcasına yaşamaq, pul üçün sənəti qurban vermək mənə yaraşmaz. Bu gün Akif İslamzadə ilə Əli Mirəliyev sağdır. Adi insan kimi yaşayırıq, öləndə də adi insan kimi öləcəyik, amma kişi kimi gedəcəyik bu həyatdan. Alçaq, yaltaq müğənni kimi yox!

- Toylara gedirsiniz?

- Hərdən olur. Dost-tanış dəvət edəndə gedirəm.

- Bəzi müğənnilərimiz mətbuatda, internet saytlarında toy qiymətlərini açıqlayırlar. Bu mənada sizdə vəziyyət necədir?

- Mən heç kimə qiymət demirəm və heç vaxt da deməmişəm. Verdikləri pulu da saymıram. Sovet vaxtı da belə edirdim, heç kimə qiymət demirdim. Mənim üçün ayıbdır qiymət danışmaq, qiymət oxumaq...

- Çingiz Aytmatovun belə bir sözü var, "Uşaqlığım mənim vətənimdir". Sizin uşaqlıq vətəniniz "Sovetski" sökülür...

- "Sovetski" mənim üçün çox əzizdir. Bu gün sökülən "Sovetski" deyil, mənəm. Mənim uşaqlığım orda keçib. Düzdür, bir yandan abadlıq işləri aparılır, amma bir yandan da baxanda görürsən ki, "Sovetski" elə əyri damları, dar küçələri ilə gözəl idi. Bu gün mənim uşaqlıq xatirəmi sökürlər. Sol tərəfini artıq söküb dağıdıblar. Elə özümün də sol tərəfim gedib. "Sovetski" kimi mənim də sağ tərəfim qalıb. O sağ tərəfi də söksələr, daha mən həyatda qalmayacağam. Hərdən oralara gedəndə kövrəlirəm, gözlərim dolur. Mənim uşaqlıq vətənim dağılıb. Biz orada elə gözəl, elə mehriban yaşayırdıq ki... Uşaqlarla həyətdə oynamaq və daha nələr... O dolanbac küçələr, əyri-üyrü damlar hamısı mənim gözümün qabağındadır, lap uşaqlıq xatirəsi tək...

- Bir gün pərdələr qalxsa və Əli Mirəliyev Tanrı ilə üz-üzə qalsa, ona verəcəyi ilk sual hansı olardı?

- Ondan soruşardım ki, ey Allahım, sən məni niyə yaratmısan? Yaratmısan və niyə qol-qanadımı sındırmısan? Mən 45 ildir oxuyuram, bu illər ərzində qaranlıq zülmətlə gedirəm. Mahnılarımda işıq olsa da, həyatımda işıq yoxdur. Bu qədər əzab verəcəkdisə, yaxşı olardı ki, heç məni yaratmayaydı. Elə şərəfsiz insanları yaradaydı, özləri üçün yaşayaydılar... Çünki zalımların, şərəfsizlərin arasında yaşamaq olmur. Bu mənim üçün çox ağırdır...