Tanrım, bir qurtumluq həyatım olsaydı...
Tanrı ona bir qurtumluq həyat verdi və bu qurtum düz 86 il
sürdü…
Dünyanın tanıdığı və oxuduğu, bu gün ölümünə təəssüfləndiyi bir
insan köçdü… Düz "Yüz ilin tənhalığı"nı yaşayan bir yazar…
İnsanların xoşbəxtliyi görə bilmədiyini, özünü nələrdən məhrum
etdiyini, bit tutam günəşdə isinməyin gözəlliyini anlayıb bu nəşəni
hamı ilə paylaşmağa çalışan Markes…
Dünya bu gün Markesin ölümünə kədərlənir. Hər halda bütün
qəzetlər onun ölümünü baş xəbər edir və kədərləndiyini bildirir.
Bəlkə də bu bir vida borcudur, kimsə də kədərlənmir? İnsanlardan
çox şey öyrənən yazar görəsən indi bu kədəri hiss edə bilsəydi,
onun mahiyyətini anlaya, həqiqət olub-olmadığını öyrənə
bilərdimi?
Eynən xoşbəxtliyin nə olduğunu öyrənə bildiyi kimi…
Bu dünyada Markes bir imza qoydu. Dünya durduqca, insanlıq az da
olsa, sözün əhəmiyyətini anlamaqdan vaz keçmədikcə bu imza duracaq.
Ağır, ən adi həqiqətləri insan ruhunun süzgəcindən keçəndə
qəlizləşdiyini mahircəsinə qələmə alan yazar böyük əsərlər qoyub
getdi.
Bəs görəsən ruhunda nə apardı Markes?
Bəlkə heç kədərlənməyə dəyməz?! Markes qorxusuz, acı hiss
etmədən, ruhunun təmizliyi və günahsılığından arxayın getdi
burdan?! Axı o ruhundakı nifrət və kini buzlar üzərinə çəkib
günəşin çıxmasını gözləyəcək qədər müdrikləşib təmizlənmişdi.
Ya da ən azından kinin insan qəlbinə və ruhuna yük olduğunu
anlamışdı.
Vida məktubu yazdı insanlığa… Və bildirdi ki, insanlardan çox
şey öyrənib. Amma ömrünün son illərində öyrəndiklərini daha yaza
bilmirdi. Eynən sevmək istəyən bir qəlbin birini, nəyisə tapa
bilmədiyi kimi… Yazarın da xəstəliyi onunla yazmaq istədikləri
arasına sədd çəkmişdi. Ancaq vida məktubu yaza bildi, çünki özünü,
öyrəndiklərini, insanlara sevgisini anlatmaqdan doymamışdı
yazar…
"Bütün insanların - xoşbəxtliyin həqiqəti görməkdən keçdiyini
bilmədən - dağların zirvəsində yaşamaq istədiyini öyrənmiş" biri
üçün yaza bilməmək dərdi vardı.
Amma hərdən nədənsə mənə elə gəlirdi ki, Markes yorulub,
insanlardan, dünyadan, hətta sözdən belə… Sadəcə, xoşbəxt olmaq
istəyirdi, dağların zirvəsini, yaxaladığı şöhrəti-filanı da
istəmirdi, sevmək və yaşamaq istəyirdi. Ən sadə paltarları geyinib,
sevdiyi insanlara "səni sevirəm" deməyi yubatmadan yaşamaq…
Çünki öyrəndiklərinin bir işə yaramadığını anlamışdı və o
öyrəndiklərini bir çantaya qoyub kilidləmişdi. Əcaba nədən? Əcab
diktatorların payızını, yüz ilin tənhalığını anladan yazar nədən o
qərara gəldi ki, anladıqlarının bir faydası yoxdur.
Bəlkə də zorun qarşısında acız qalan sözün gücünə, sehrinə
inamını itirmişdi?!
Axı dünya sözün arxasınca yox, zorun, gücün arxasında getdi. Axı
dünya ədəbiyyatın yer üzünə doğmaq istədiyi gözəlliyi qarşılayıb
böyütmək istəmədi, daima onu qeyri-qanuni doğulmuş uşaq kimi
aşağılayıb əzməyə çalışdı.
Üzündəki qırışlara baxıb rahatsız olan insan ruhunun necə donqarlaşıb
eybəcər hala gəlməsinə az da olsa əndişələnmədi. İnsan ruhu
qırışdıqca, nimdaşlaşdıqca üzü, siması cavanlaşdı.
Markes də bunları anladı.
Dünyanın böyük söz zərgərləri kimi…
Anlamasaydı, bir patriarxın payıza düşməsini yaza bilməzdi.
Duymasaydı… Yüz ilin tənhalığının acısını qələmində yaşada
bilməzdi…
İnsanın cisimlə deyil, ruhda varoluşunu öyrənmişdi.
Öyrənməsəydi, "Dünyanın ən gözəl ölüsü"nü yaza bilməzdi.
Bütün bunlardan sonra onu sevənlərin, tanıyanların, hətta
sevməyənlərin ürəyinə belə bir qeyd yazıb getdi… Adi və adi olan
həqiqəti…
"Şokoladlı dondurmanın dadından zövq almağı öyrənin"…
Markes bizdən ölüb-ölə bilməyəcəyini soruşdu. Görəsən ölə bilmək
haqqında necə belə sadə və sakit şəkildə soruşa bilirdi?
Bəlkə ona görə ki, ölməyəcəyindən əmindi!?.