Bu günlər bir çox ölkələrdə Azərbaycan diasporunun və elm adamlarının təşəbbüsü ilə Xocalı faciəsinə həsr olunan tədbirlər keçirilir. Qonşu Türkiyədə isə demək olar ki, hər şəhərdə yürüşlər, təbliğat kampaniyaları təşkil edilir.

Ərciyəz Universitetinin ermənişünaslıq mərkəzinin rəhbəri, araşdırmaçı Qafar Çaxmaqlı Axar.az-a müsahibəsində həmin tədbirlərin əhəmiyyəti və birgə işlənən yeni layihələrdən danışıb.

- Xocalı soyqırımı ilə bağlı tədbirlərə mən çox əhəmiyyət verirəm. Çünki ermənilərin qondarma "soyqırımı" iddialarına qarşı əlimizdə bəlgəli-sənədli, erməniləri bir çox iddialardan vaz keçirəcək Xocalı soyqırımı faktları var. Biz onların qarşısına çıxarkən, bunları dilə gətirərkən və onu tanımağı tələb edərkən çıxılmaz duruma düşürlər. Bu işin o biri tərəfidir ki, biz nə dərəcədə onların üzərinə gedirik. Bu da mənim fikrimdir ki, hələ də hüquqi baxımdan bir irəliləyişə nail olmamışıq. Xocalı faciəsinin İstanbulda 300 minlik mitinqi zamanı da yazmışdım ki, bu möhtəşəm tədbirin bir sonucu olmalıdır. Həmin cinayətlərdə əli olan erməni cinayətkarlarının heç yanına belə yaxınlaşa bilmirik. Kifayət qədər əlimizdə imkanlar ola-ola. Bu hüquqi baxımdan belədir. Təbliğata gəlincə bu günlərdə artıq aktiv olduğumuz bəllidir. Əsasən də Türkiyədə. Əlbəttə, Türkiyədəkiləri də bilgiləndirmək lazımdır. Əsas tədbirlərdən biri Kayseri Ərciyəs və Məlikşah universitetlərində olacaq. Türkiyədə olan yerli və beynəlxalq TV-lərdə də çıxışlarım nəzərdə tutulur.

Mən o fikirdəyəm ki, bu işi hər zaman davam etdirmək lazımdır. "Kanal 1"də martın 3-də prof. dok. Abdulkadir Yuvalının qonağı olacağam. Ərciyəs Universitetinin jurnalistika fakültəsinin tələbələri bir film çəkmişlər . O filmdə mən danışman hoca olmuşam.

- Türkiyədəki ermənilər və onlara dəstək verən qüvvələrin təpkiləri də gözləniləndi. Onlarla necə mübarizə aparırsız?

- Türkiyədə anti-türk, anti-Azərbaycan qüvvələr var və onlara qarşı da zaman-zaman həm Türkiyədə, həm Azərbaycanda məqalələrim yayınlanıb. Məncə, bu qınama mübarizəsi olmamalıdır. Daha sərt forma almalıdır. Onlar qarşılarında güclü və ideoloji cəhətdən hərtərəfli düşüncəyə sahib adamlar görüncə geri addım atırlar. Bəzən onlarda fikir dəyişikliyinə də nail olmaq olur. Elə adamlar var ki, onlarla sadəcə oturub söhbət eləmək lazımdır. Amma unutmaq olmaz ki, bu qüvvələrin arxasında bəzən Ermənistan dövləti və diasporu dayanır. İdealoji sahədə görəcəyimiz çox iş var. Biz mübarizəni sistemli aparsaq, inanın ki, qalib gələrik. Çünki biz haqlı tərəfik.

- Bilirəm ki, çalışdığınız universitetdə xarici ölkələrdən olan tələbələriniz, müəllimləriniz var. Onların erməni dilini öyrənməyə, erməni tarixini araşdırmağa maraqları hansı səviyyədədir? Onlar öz ölkələrində bu təbliğata necə dəstək verirlər?

- Əlbəttə biz buradakı xaricilərlə də bizim məsələləri müzakirə edirik və onlara gerçəkləri anlatmağa çalışırıq. Ötən illin mayında buradan böyük bir heyət, o cümlədən xarici müəlllimlər Bakıya gəldilər. Onların fikrində böyük dəyişiklik oldu. Ermənicə mütəxəssis hazırlığı məsələsinə gəlincə, bu bir proqram üzrə uğurla davam etməkdədir. Bir neçə ildən sonra bunun yaxşı nəticələri olacaq. Ermənini, Ermənistanın gerçək simasını tanıyan və onunla necə mübarizə aparmağı bilən mütəxəssislər ordusu olacaq.

- Xocalı faciəsi ilə bağlı əlinizdəki faktlar, maraqlı materiallar təbliğat üçün kifayət edirmi?

- Materiallar kifayət qədərdi. Həm xarici dillərdə, həm də türkçə kitablar, CD və filmlər hazırlanıb. Mənim özümün yardımım ilə 2009-cu ildə bir film çəkilib. "Tarixin yansıması" adlı filmi göstərməyi sevirəm. Xocalı faciəsini gerçək anlamda anladan bir filmdi. Onun koordinatoru mənim dostum Yavuz Aslandı. Zəkəriyyə Kaya adlı digər bir dostum lentə alıb. Bu filmdə ermənilərin XIX əsrdə və XX əsrin ilk onilliklərində Şərqi Anadoluda etdikləri vəhşiliklərin eynisi Qarabağda, indiki Ermənistan ərazisində türk-müsəlman əhaliyə edilmişdir. Bunu göstərməyə çalışılmışdır. Xocalı faciəsi zamanı edilən vəhşilikər, işgəncə üsulları o zaman da istifadə edilib. Bir də bu filmdə ilk dəfə 26 fevral soyqırımının Andranikin ad günü şərəfinə törədildiyini faktlarla ortaya qoymuşuq. Andranik fevralın 25-də anadan olub.

- Ermənişünaslıq sahəsində araşdırmalarınız nə yerdədir? Hansı yeniliklər əldə edə bilmisiz?

- Mən indi doktorluq dissertasiyası üzərində işləyirəm. "Erməni məsələsi"nin 1920-ci illərdən sonrakı gəlişmələrini araşdırıram. Çox maraqlı məqamlar ortaya çıxır. Türkiyə arxivlərində ermənicə kifayət qədər materiallar var və bunu heç zaman araşdıran olmayıb. Çünki bu dili bilənlər olmayıb. İndi bu işləri görməyə çalışıram. Bu da biləsiniz ki, çox ağır, zəhmət tələb edən işdir. Digər bir arxiv çalışmasını AMEA-nın Şərqşünaslıq İnstitutu ilə birgə "Cənubi Azərbaycanda erməni vəhşiliyi" adlı layihə çərçivəsində həyata keçirəcəyik. İnstitutun bəlli əməkdaşları İranda, mən də Türkiyədə fars, Osmanlı, erməni mənbələrində bu məsələləri araşdırıb üzə çıxaracağıq. Mən hər zaman məsələlərə elmi yanaşmanın tərəfdarı olmuşam. Əlbəttə, əlimizdə olan və hansısa arxivdə gizlənən yeni sənədləri ortaya çıxarmaq vəzifəsi bu gün mənim üzərimə düşürsə, bunu etmək zorundayam. Millətə xidmət də elə bu işlərlə ölçülür.