Keçən gün Qazaxıstanın prezidenti Nursultan Nazarbayev İslam dini və türklərin qadına münasibəti ilə bağlı fikirlər söylədi. Ərəblərə hörmətimiz var, amma bizim qadınımız hər zaman sərbəst oldu, istədiyi kimi geyindi, cəmiyyətdə problem yaratmadı deyib, türk qadının həyat tərzini müdafiə etdi.

Mən də açığını deyim ki, qısa video çəkilişi izləyib ürəyimdə bu adama "əhsən" dedim. Bir prezidentin öz dəyər və ənənələrinə, mütərəqqiliyə verdiyi qiymətə əhsən deməmək mümkün deyildi zatən.

Amma mən tarix, ərəblər və türklərin qadınlara münasibətindən, onların həyat tərzinin fərqindən, ya da bu iki xalqın kişilərinin qadına münasibətindəki ayrıntılardan yazmaq istəmirəm. Tarixi tarixliyində və tarixçilərə buraxsaq, məncə, daha yaxşı olar.

İndiyə gələk…

XXI əsrin Azərbaycan qadınına…

Bu gün Azərbaycan qadınından danışanda onun hüquq və azadlıqlarına ilk baxışdan heç bir əngəlin olmadığını söyləmək olar. Onların işləməsi, karyera qurması, təhsil almasına kimsə mane olmur kimi görünür.

Amma bu, zahirən belədir. Mahiyyətdəsə elə ən böyük əngəl qadınlarımızın zehniyyətidir. Qadının özünün özünə tanıdığı haqq və hüquqlardır.

Azərbaycanda qadınlardan danışanda daha birmənalı olaraq fikir söyləmək də mümkün deyil. Nə yazıq ki, bu cins öz daxilində parcalanıb, sanki həmrəyliyini itirib. Qadınlar haqqında fikir söyləyəndə onları hətta kateqoriyalara da ayırmaq mümkündür.

Birinci tiplər azadlığını düşüncədə əldə edib sərbəst şəkildə özünü ifadə etməyə çalışır. Bu tip qadınlar cinsiləri ilə deyil, şəxsiyyətləri ilə öndə olmağa çalışır və buna nail olmaq üçün çalışırlar.

İkinci kəsim cinsiyyəti ilə öndə olmağa çalışır və daha çox ovçu qadınlar rolunda olmağa üstünlük verirlər. Onların əsas həyat idealı yaxşı yaşamaq və gözəl geyinməkdir. Təlabatları elə də böyük deyil.

Üçüncü kəsimsə, hələ də keçən əsrin düşüncə tərzini yaşadır, "mən qadınam yerimi bilməliyəm…"

Azərbaycanda birinci tip qadın olmaq çox çətindir, çünki cəmiyyət, kişilər, adətlər, hətta qadınların özləri belə bu tip qadınaları sevmirlər. Çünki bu tip qadınlar adətən əsrlərdir formalaşan stereotipləri dağıda bilər və mühafizəkar toplum və kəsim buna razı deyil.

İkinci tiplər üçün həyatı yaşamaq adətən o qədər də çətin deyil. Çünki onlar adətləri də, kişiləri də idarə etməkdə o qədər çətinlik çəkmirlər.

O ki, qaldı axırıncı kəsim, onların gündəlik təlabat ödənirsə, necə deyərlər uşaqları və özü ac qalmırsa, demək ki, problem yoxdur.

Bu iki son kəsim üçün kişi daha bank hesabıdır…

Biz adətən cəmiyyəti, kişiləri günahlandırıb olduğumuz durumdan onları şikayətçi tutub bununla da məsuliyyəti boynumuzdan atmağa çalışırıq. Amma əsas məsuliyyət elə bizim öz üzərimizə düşür.

Açğını deyim ki, Azərbaycan qadınına uzun müddətdir ki, sırınmağa çalışılan əxlaq azadlığının nəticələrini izlədikcə mən daha çox məsuliyyətin birinci kəsimin üzərinə düşdüyünü düşünürəm. Bu kəsim məncə özünü cəmiyyətdə möhkələndirə və sübut edirsə, necə deyərlər ayağını yerə bərk basarsa, qadınlarımız daha layiqli şəkildə təmsil olunmaq şansını qazana bilər.

Əgər biz inkişaf edən dünyanın bir parçası olmaq istəyiriksə, qadınların istismar obyekti, kişilərin bank hesabına çevrilməsini istəmiriksə, bir-birimizə münasibətimizi dəyişməliyik. Əks halda, hər iki çinsin nümayəndələri bir-birinə sayğısını və güvənini itirmiş vəziyyətdə yola davam etməli olacaq ki, artıq bunun simptomları görünməkdədir.