O vaxt Vaqif Səmədoğlu ilə bir müsabiqənin yekun mərhələsində, mükafatlandırılma mərasimində söhbət edəndə mənə bir söz demişdi:

"Bir toplum qazandığı düşmənlər qədər yox, itirdiyi dəyərli simaların sayı qədər məğlubdur".

İndi bu Bakıya qaçan erməniyə qarşı bu qədər aqressiyanın mahiyyəti mənə çatmır. Doğrusu, Nizami Gəncəvi kimi bir şəxsiyyətdən imtina edənlərin erməninin gəlməsinə ağız büzməsi absurd görünür. Miqyas etibarilə bu torpaqlardan bir Nizaminin getməsi yüzlərlə erməninin buraya gəlməsindən dəhşətlidir.

Hislərin arxa plana düşdüyü, ağlın rol oynadığı XXI əsrdə biz hələ də romantika, pafos dövründə qalmışıq. Niyə bir toplum olaraq Bakıya qaçan ermənidən siyasi arenada istifadə etməyək? Məsələn, erməni cəbhəsi bundan çox gözəl istifadə etdi: Onlar Əkrəm Əylislinin "Daş yuxular"ından məharətlə yararlandılar.

Ümumiyyətlə, biz ölkədən gedənlər və ölkəyə gələnlər məsələsində müəyyən mənada uduzmuşuq. Məsələn, niyə bizə gürcünün Oskar mükafatına namizəd olmuş Zaza Uruşadzesi deyil, Manana Çaparidzesi gəlir?

Bəs niyə atletika üzrə dünya rekordçusu Ramil Quliyevi Türkiyəyə veririk?

İdman sahəsində bu tip transferlər haradasa qəbulolunandır, amma elm və mədəniyyət sahəsində bu cür itkilər təkcə cəmiyyət deyil, bir ölkənin gələcəyi üçün də faciədir. Böyük elmi nailiyyətlər əldə etmiş Lütfi Zadə, planetin o tayında tarix yazan "Azərbaycanlı Çaplin" dediyimiz Üzeyir Novruz kimi adamların itirilməsi qarşısında bir erməninin ölkəmizə sığınması fəlakət deyil. Əksinə, millətin maraqlarına xidmət edən haldır.

Mətbuatda tez-tez bu tip xəbərlərə rast gəlirik: "Amerikada yaşayan azərbaycanlı gənc yeni proqram ixtira etdi", "Həmyerlimiz Londonda yeni brend maşın hazırladı". Bəs biz niyə burada bir zad kəşf edə bilmirik? Problemin kökündə texniki yox, daha çox psixoloji predmetlər dayanır. Əvvəlcə, bizim kəşf sözünə, ümumiyyətlə, texnologiyaya münasibətimizə baxaq. Yol kənarındakı radarlar gündəlik həyatımızın bir hissəsinə çevrilib. Cəmiyyətin böyük kəsimi radara cərimələmə maşını kimi baxır. Bütün yolu yüksək sürətlə gedən sürücü radara çatanda sürəti aşağı salır ki, cərimələnməsin. Hətta sərnişinlər də, "Qardaş, ehtiyatlı ol, qabaqda radar var", - deyib xəbərdarlıq edir. Saatda 180-lə gedən maşında oturub öz canını düşünməyən birinin sürücünün cibini düşünməsi qədər axmaq bir şey varmı? Bax, biz lütfizadələri buna görə itirdik.

Statistika göstərir ki, azərbaycanlıların Quqlda ən çox axtardıqları şey öz evləridir. Doğrusu, dəyərli şəxsiyyətlərini, 20 faiz torpağını itirmiş cəmiyyətin öz evinə bu qədər maraq göstərməsi də gülünc paradoksdur. Bir-birinə tüpürən müğənnilər, Nizaminin azərbaycanlı olduğunu inkar edənlər, bəsit etik normalara riayət etməyənlər bizə ermənidən də çox ziyan vurur. Bir toplumu xarici qüvvələr yox, daxilindəki çürüklər çökdürür. Mədəniyyətə və elmə düşmən kəsilənlər Troya atının içinə doldurulmuş vandallardır və onlar mahiyyətcə martirosyanlardan təhlükəlidir.

Bakıya qaçan Vaan Emilyeviç Martirosyanın Ermənistan hakimiyyəti əleyhinə dediyi hər söz həm beynəlxalq arenada, həm də düşmən ölkənin daxili vəziyyəti baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Amma bizdə hamı bir ağızdan çıxıb deyir ki, Bakıya qaçan erməni öldürülsün və ya həbs olunsun...

Gələnlər və gedənlər çox olacaq... Amma bizi evimizə gələn düşmənlər yox, özü ilə böyük xəzinə götürüb aparanlar zəiflədəcək.