Budəfəki müsahibimiz türk yazar Asuman Soydan Atasayardır. O, 1959-cu ildə Qəhrəmanmaraşın Əlbisdan rayonunda anadan olub. Burada boya-başa çatıb. Ankara Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakültəsinə qəbul olub, amma 1979-cu ildə Türkiyədə baş verən siyasi hadisələrə görə təhsilini yarıda qoyub. Daha sonra İstanbula köçüb, ailə qurub. Dörd övladı var.

Təhsili atdım, ancaq...

- Asuman xanım, istərdik bir az özünüz haqda danışasınız...

- Əvvəlcə sizə və saytınıza müsahibə üçün təşəkkür edirəm. Mən 1979-cu ildə Türkiyədəki siyasi proseslərə görə ali təhsilimi dördüncü kursdan atsam da, həyatımı atmadım. 4 uşaq anası olmağıma baxmayaraq, əvvəlcə rəssamlıq kurslarına getməyə başladım. İxtisasca riyaziyyatçı olsam da, ədəbiyyata, incəsənətə marağım daha çox idi. Uşaqlıqdan dünya, türk ədəbiyyatını oxuyurdum. 2000-ci illərə qədər həvəskar kimi yazdım və daha sonra bunu internet vasitəsilə paylaşmağa başladım. Yavaş-yavaş oxucu kütləsi qazandım, amma bu vaxt ərzində ruhdan düşmədim. Yazdıqca özümü daha da püxtələşdirdim. Sonra kitab çıxarmağa qərar verdim. "Üçüncü Fəsil" adlı ilk şeir kitabımı 2010-cu ildə çapdan çıxardım. Şeir kitabımda vətən, eşq, həsrət və sosial mövzulardan bəhs edən şeirlər var. Məncə, bir yazar bütün mövzulardan yazmalıdır. Daha sonra 2011-ci ildə İstanbulda "Öncü qadınlar" adlı kitabımı yazdım. Bu kitab "Gülcə ədəbiyyat" kitab evinin layihəsi idi, sonra bu layihəni mənə verdilər. Mən də bu kitabımda qurtuluş savaşındakı qadınlarımızdan yazdım. 2012-ci ildə "İtik parçam" adlı romanımı çıxardıq. Bu kitabda da Anadoluda boya-başa çatıb, Anadolu tərbiyəsi, mədəniyyəti alan, sonradan böyük şəhərlərə köçüb burada həyatını davam etdirən qadınlarımızın həyatı yer alıb. Nəhayət, 2013-cü ildə "Bir yudum mən" adlı şeir kitabımı çap etdirdim.

- 4 kitab müəllifisiniz. Bu kitabları çap etdirəndə təzyiqlərlə qarşılaşmısınız? Çünki kitablarınızda sosial mövzular üstünlük təşkil edir.

- Çox yaxşı sualdır. Bilirsiniz, mən şeirlərimi çox da müxalif üslubda yazmamışam, əksinə, fəlsəfi dillə oxucuma çatdırmağa çalışmışam. Məsələn, bir dəfə şeir festivalına dəvət olunmuşdum. Orda şeir oxuyurdum. Bu vaxt oxuculardan bir bəy dedi ki, qadına şeir yazılar, qadın şeir yazmaz. Dediyim şeir belə idi:

Çölə düşən güləm mən

Ayağım kızqın kumlara əsir

Yürək mühürlü zihində zincir

Haşin rüzgarın kirbacıydı lisanıma edən təsir

Əksik ətək aksak bədən

İki mahsun yürəyiz, iki öksüz oya

Gələmədik biz bəxtsizlər çağlar boyu yan-yana

Şiir kim, bən kim, bən və şiir

Ərkin malıyız, biz buna nə denir?

Bax bu şeirlə cəmiyyətin qadının şeir yazmasına göstərdiyi münasibətə diqqət çəkməyə çalışmışam. Sevinirəm ki, oxucularım məni qiymətləndirir. Bir dəfə Fatma Şahin adlı qadın nazirimiz mənim "Öncü qadınlar" kitabımın üz qabığından xoşu gəldi və köməkçisinə dedi ki, bu xanıma yardım edin. Amma sonra kitabın içini oxuyub müxalif fikirləri görəndə mənə kömək etmədilər.

Elə bilirdim Azərbaycan qadını azaddır...

- Cinsi ayrı-seçkiliyin bir əsası varmı?

- Məncə, qadınla kişi bir almanın iki yarısı kimidir, ikisi də eyni duyğuları yaşayır. Elə bilirəm ki, Azərbaycanda qadınlar bu məsələlərdə daha azaddır, amma deyilənə görə, sizdə də qadına şiddət var. Bu, məni çox kədərləndirir. Axı niyə bizi əzməyə çalışırlar? Amma biz qadınlar kişilərdən heç də əksik olmadığımızı göstərib, özümüzə güvənməliyik. Məsələn, mən yoldaşımın qadağalarıyla çox qarşılaşdım, amma azadlığımı qazandım. Bu azadlığımda mənə övladlarım çox dəstək oldular. Sonra yoldaşım mənim uğurlarımı görüb yumşaldı. Mən ən çox doğulduğum şəhərin camaatından dəstək aldım. Hətta yoldaşıma belə təbrik mesajları yazırdılar. Mən də bundan ilhamlanıb daha çox yazmağa həvəsləndim. Uşaqlarımın üçü də ədəbiyyata maraqlıdır. Bir qızım və oğlum da mənim yolumu davam etdirirlər.

- Siz ədəbiyyata kimdən ilham alıb gəldiniz? Yəni sizi kim həvəsləndirdi?

- Sözün düzü, mən uşaqlıqdan bütün dünya, türk ədəbiyyatını oxuyuram. Amma əsas Xalidə Ədib adlı xanımımızdan ilhamlanmışam. O, qurtuluş savaşında öndə gedən qadınlardan olub. Onun həyatını yaşamaq istəmişəm və ondan ilham almışam. Mənim atam da ədəbiyyat adamı idi, gecələr bizə şeir oxuyardı, şeirlə yatardıq. Bir də Məhmət Akif Ərsoyun "Zülmü alkılayamam, Zalımı asla sevəməm" şeiri məndən bəhs edir elə bil. Əslində, o şeir bütün cəmiyyət haqdadır. Şeir deyincə ağlıma Məhmət Akif Ərsoy gəlir.

Füzuli deyincə nitqim quruyur

- Başqa hansı şairləri bəyənirsiniz?

- Nazim Hikmət, Nəcib Fazıl Qısakürək, Füzuli deyincə nitqim quruyur... Onlardan ilhamlanıb şeir yazmışam. Nəsrə gəlincə, dünya ədəbiyyatından Tolstoy, Dostoyevski böyük bir dünyadır. Mənim üçün Azərbaycan ədəbiyyatı və xalqı ayrı bir yer tutur. Şeir başqa bir ruhdur... Mən əsərlərimi pul qazanım deyə yazmıram, həyat yoldaşım bizi çox yaxşı dolandırır.

- Türkiyədə kitaba diqqət nə qədərdir?

- Bizdə az kitab oxuyurlar. Türkiyədə insanlar ancaq kitabı hədiyyə kimi gözləyirlər, özləri gedib kitab evindən almaq istəmirlər. Bizdə şairlər sırf ad olsun deyə, gedib nəşriyyatda kitab çıxartdırıb ona-buna verirlər. Bu da həqiqi şair və yazarlara təhqirdir. Cəmiyyəti pis öyrədirlər. Camaat elə bilir ki, şeir kitabı ancaq hədiyyə kimi alınmalıdır. Mən ədəbiyyatdan başqa türk xalq musiqisi xorunda işləyirəm, oxuyuram. Həm də rəssamam, 2013-cü ildə sərgimi də açdım, çox bəyənildi. Ümumiyyətlə, 100-dən çox rəsm çəkmişəm. Öz kitablarımın üz qabığını da özüm hazırlayıram.

Guya Nazim Hikmət Atatürkə düşmən olub...

- Sizcə, ədəbiyyat və eşq nədir?

- Eşqi heç kim ifadə edə bilməz. Eşq yanmaqdır, göz yaşıyla yuyunmaqdır, bir təqvimdir eşq... Ədəbiyyat isə mənim ruhumun kağız üzərinə tökülmüş mürəkkəbli, kəlməli izidir. Məsələn, dediklərinizin hamısı ədəbiyyatda var. Mən şeir yazanda puldan aldığım zövqdən daha çox zövq alıram. Hər şeyi pulla ala bilərsən, amma ədəbiyyatdan aldığın zövqü heç nədən ala bilməzsən. Türk xalqına deyiblər ki, guya Nazim Hikmət Atatürkə düşmən olub. Amma bu, belə deyil, ola da bilməz. Bir şair ruhu nifrətlə dolu ola bilməz. Bir şair heç kimə pislik edə bilməz. Nazim Hikmət Atatürkü sevib. Nazım Hikmət vətən xaini yox, vətən sevdalısıdır.

- Sonda oxucularımıza nə demək istərdiniz?

- Burdan Azərbaycana salamlarımı göndərirəm. Sizin dil əsl türk dilidir. İstərdim ki, Qarabağ alınsın, gəlib orada şeirlərimi oxuyum. Biz qardaş ölkələrik. Həqiqətən, xəmirimiz bir yoğurulub.