Şairə, həkim Nazilə Gültacla onun işlədiyi "Yeni Yasamal" klinikasında görüşdüm. İş otağının qapısını döymədən, ehmalca açdım. Stolun arxasında oturub hansısa tibbi jurnala nəzər salırdı. Xoş qarşıladı.

Günahsız insanların qanı tökülür

- Bir şeymi olub? - deyə soruşdu. Axı onunla tez-tez AYB-də və digər tədbirlərdə görüşürük. Klinikaya gəlişimdən təşvişləndi, sanki.

- Yox, narahat olma, ta nə olasıdır ki, olanlar olub, mühərrik əvvəlki kimi işləmir, - zarafat etdim, əlimi ürəyimin üstünə qoydum.

- Ürəyi çox yükləyirsən… müayinə edərik indi…

Yer göstərdi. Qanıqara idi.

- Sənə nə olub, necəsən?

Sözgəlişi verdiyim sualın cavabı çox ciddi oldu:

- O qədər də yaxşı deyiləm. Mənəvi gərginlik, stress əhvalı pozur, insanın qanını qaraldır. Tibbdə öyrənilib ki, mənfi əhvali-ruhiyyə qanın laxtalanma qabiliyyətinin artmasına – "qaralmasına" səbəb olur. Bu isə bir çox ürək-damar sistemi xəstəliklərinə gətirib çıxarır.

Həm də bu qədər günahsız insanların qanı tökülür. Səhərdən oxuyuram, içim qan ağlayır. Bu qədər qərəz, insanın insana bu qədər nifrət etməsinin mənbəyini düşünürəm, tapa bilmirəm…

- Nə olub axı, kim kimin qanını tökür?

- Doğu Türküstanda baş verənlər, İraq və Suriyada baş verənlər.

- Əşşi, qoy oturmuşuq, burnumuzun ucunda qan tökülür, torpaqlarımız işğalda çabalayır, göz yaşlarımız bura çatmır, indi oramı çatacaq? Bəlkə, həkimsən, qolunu çırmalayıb könüllü gedəsən Doğu Türküstana, İraqa?

- Oralarda həkim yardımı faydasızdır, yara çox dərinlərə işləyib. Qəlblər param-parçadı. İnsanlarda qəbahət, rəzalət fəzilətdən artıqdır və bu dəhşətdir. Hanı o nəğməkar ürəklər, humanist insanlar?

İnsan ömrü minalanıb

- Biri sən – şairsən, özü də nəğməkarından. Həm də özün elə bir nəğməsən də. Həkim kimi bacarmadığını şair kimi çöz, insanları humanizmə çağır, silahları tonqallara atdır.

- Haray qoparıram, səsimi səslərə qatıram. Kərkükdə olan olaylardan sarsılmışdım o vaxt. Kərkük oğluna müraciət kimi bir şeir yazıb göndərmişdim. Mən, yəqin bilmirsən, haqq səsə dəstək verirəm hər zaman.

- Nə oldu? O şeir yanan barmağa su tökdümü?

- Oxuyanlar "sağ ol" yazdılar. Bəzən insan kənar gözlərdən uzaq bir yer axtarır. Belə bir yer insanın öz daxilidir, xoş xatirələrdir. Ancaq indi daxilimiz də gülləbaran olur. Arzu edirəm ki, iç dünyamızda yaxşılığa doğru sakit bir dünya qurulsun.

- Amin, görürsən, yanan barmağa da olmasa, bəzi qəlblərə "su tökə bilibsən".

- İnsan ömrü minalanıb. Ancaq içimdə günəş doğmaqda, mən gələcəyə ümidlə baxıram. Haqq qalib gələcək. Şəhidlərimizin ruhu dinclik tapacaq. Biz də gülümüzə, çiçəyimizə, dağımıza, dərəmizə sahib çıxacağıq. Bax, onda "yaxşıyam" - deyəcəm. Deyəcəm ki, şair, soruş əhvalımı, deyim, yaxşıyam.

- Nədirsə, belə möhkəm danışanların məqam çatanda sakit durduğunu görürük. Sənə aid deyil. Amma doğrusu, səni görəndə həmişə dodaqlarında təbəssüm çiçəklənmiş halda olursan, heç ürəyi qubarlı kimi görünmürsən, qan-qadadan uzaq və sair...

- Mən daxilən güclü insanam. Bir də ki, insanlara xoş təbəssüm göstərmək lazımdı. Qəm insanın zəif yeridi. İnsanı hər zaman zəif yerindən vururlar. Dərd-qəmdən sızlayan, onu bayraq edib özünü yazıq göstərən insana nifrət edirəm. Gözlərimə yaxşı baxsan, onu daima qubarlı görərsən. Təbəssüm mənim silahımdır. Düşməni də gülə-gülə məğlub etmək lazımdır.

Məni yaralayan çox şeylər olub

- Bəlkə, bu qubar heç sadaladığın yerlərdə axıdılan qana görə yox, qəlbindən axıdılan, qaraldılan öz qanına görədir? Axı insanlarımız öz dərd-bəlasını ictimailəşdirməyi çox sevir.

- Yox, hər ikisinə görədir. Mən dünyadakı bütün yaxşı insanlara və özümə sevinc arzulayan insanam. Heç kimin paxıllığını çəkməmişəm. Həyatımız cəmiyyətin içində əriyib gedir. O üzdən cəmiyyət gülərsə, biz də güləcəyik. Həyatımda məni yaralayan çox şeylər olub, amma üzümdən təbəssümü silə bilməyib. Bu, mənim qəlbimin enerjisidir. Gözlərimsə çəkdiyim acıların gömüldüyü dəryadır. Bir var ürəyi çöldən qıfıllayasan, mən içəridən qıfıllamışam.

- Yaxşı eləmisən, qıfılbəndsən də… Demək, təbəssümün həkimliyinin, insanlara xoş anlar yaşatmağın göstəricisidir.

- Bəli, həkimin üzü daima gülər olmalıdır. Mən istəyirəm ki, hər kəsə müsbət hisslər aşılayım. Xəstə həkimin qəbuluna gələndə gözü həkimin üzündə qalır. Elə ki həkim qaşqabaqlı oldu, düşünür ki, yəqin, ağır xəstəyəm, sağalmağa ümid azdır. Həkimi gülərüz görəndə rahat nəfəs alır, sağalacağına ümidi artır. Lev Tolstoy gülüşün 97 çalarını təsvir edib.

- Amma bizim Arif Quliyev müxtəlif gülüş növləri ilə gülüşə nifrət hissi oyadıb… Bəs, Nazilə xanım, özünü daha çox şair kimi, yoxsa həkim kimi hiss edirsən?

- Şeir mənim üçün hisslərin, emosiyaların sözlə ifadə edilmək bacarığıdır. Daxilən çox duyğulu, romantik və nikbin adamam. Həkimlik vəzifə borcumdur, şairlik 24 saat mənimlədir. İnsanın fəaliyyəti hisslər üstə köklənib.

Ədəbiyyatımızın ürəyi aritmik döyünür

- Demək, sən özünü həkimlərin arasında şair, şairlərin arasında da həkim kimi görürsən.

- Yox, elə həkimlərin arasında həm həkim, həm şair, şairlərin arasında da həm şair, həm həkiməm. Ruhla cisim kimi.

- Yaxşı, həkim olaraq necə düşünürsən, ədəbiyyatımızın nəbzi necə vurur?

- Ədəbiyyatımızın ürəyi aritmik döyünür. Gah zəifləyir, gah da güclənir..

- Əgər belədirsə, həkim kimi necə müalicə edərdin?

- Yaraya yara vurub, yəni bıçaq vurub, dərman qoyub sağaltdığımız kimi, ədəbiyyatı da həqiqi, qərəzsiz tənqidlə müalicə etmək olar. Mən tənqidi cərrah bıçağına bənzədirəm, mərəzi birdəfəlik kəsib atacaq, ya da irinli yaraya çevrilib zoqquldayacaq...

- Bir çox dost yazar sənin həkim tərəfindən bəhrələnir, əvəzində onların bir ürək açan əsəri səni sevindirirmi?

- Təbii ki, mən həyatda kiməsə kömək edəndə, onu xəstəlikdən sağaldanda, ömrümə ömür calanır. Çox sevinirəm. Qəlbim rahatlıq tapır. Hələ görəndə ki, mənə müraciət edən yazar dostlarım müalicədən sonra gümrahdırlar və gözəl əsərlər yazıblar, sevincim ikiqat artır. Elə bilirəm ki, həmin yazıların ikinci müəllifi mən özüməm.

- Daha çox kimləri görəndə sevinirsən, sağaltdığın xəstələri, yoxsa sevdiyin yazarları?

- Mən hər iki halda eyni dərəcədə sevinirəm. Axı, hər bir insan öz ailəsi, yaxınları üçün qiymətlidir, dəyərlidir.

- Əynində ağ xalat var və sənə yaraşır. Bəs həyatının rəngi necədir? Özünü rahat, xoşbəxt görə bilirsən?

- Komplimentə görə sağ ol. Əynimdə çox vaxt ağ xalat olsa da, qəlbimdəki dünyam rəngarəngdir. Həyatımın güneyi də olub, quzeyi də. Buludlu yağmurlu tutqun günləri də olub, günəşli, işıqlı anları da. Xoşbəxtlik nisbi məfhumdu. Şair demiş, bəlkə də, xoşbəxtik, xəbərimiz yox. Könlüm gülzardı. Buna görə Allahımın mənə verdiyi daxilimdə olan bu gözəlliyə görə xoşbəxtəm.

Arzum, arzularıma qovuşmaqdır

- Nə səni daha çox narahat edir? İstədiyin yazını, şeiri yaza bilməmək, yoxsa xəstəliklərlə dil tapa bilməmək?

- Hər ikisi. Bəzən olur ki, hansısa bir dəli hiss məni daxilən çarmıxa çəkir. Ürəyimi sıxır, vücudumu titrədir, özümə yer tapammıram. Ancaq nə sehrdirsə, əlimə qələm alıb o hisslərimi yaza bilmirəm. Sanki gözəgörünməz bir əl mənim əlimdən tutur, qoymur yazam. Ya da o ilk misranı tapa bilmirəm ki, yazam. Baxıram ki, qarşımda xəstə insan oturub, ancaq dərdini tapmaqda çətinlik çəkirəm. Həmin gün əzab içində qovruluram. Hər gün mütaliə edib, tibbi biliklərimi artırsam da, daha böyük inadkarlıqla kitabları, elmi məqalələri oxuyub həmin xəstənin dərdini tapıram. Narahatlığım rahat nəfəs alır.

- Arzun nədir? Daha çox nəyi arzulamısan və bu istək gözündə qalıb?

- Ən böyük arzum, arzularıma qovuşmaqdır. Arzum məni həyata bağlayan, reallıqla xəyallarımın arasına çəkilən incə bir körpüdür. Bu körpü ya məni zirvələrə qaldıracaq, ya da sellər-sular oynayan uçurumlarda yox olacaq. Daha çox ailə səadəti arzulamışam. Ancaq bu arzum bəyaz yelkənli bir gəmidə gedərək dəryalarda qərq olub.

- Gecələr işıqlı yerdə durmaq xoşuna gəlir, yoxsa gündüzlərin isti havasında kölgədə durmaq?

- Gecələri çox sevirəm. İllah da aylı-ulduzlu gecələri. Ay işığından bir yol çəkib, qaranlığa yollanıram, öz-özümə nağıl danışıram. Ucsuz-bucaqsız kainatı bu balaca ürəyimə yerləşdirirəm.

- Səncə, mənim suallarım xəstə adamın sualları deyildi ki?

- Xeyr. Sizin suallarınız sağlam düşüncənin, sağlam ağlın sualları idi. Verdiyiniz maraqlı suallara, bu qədər səbr edib məni dinlədiyinizə görə sizə minnətdaram. Uğurlarınız daimi olsun. Can sağlığı arzu edirəm. Heç vaxt xəstələnməyəsiniz.

- Daha deyirsən də, sağlam düşüncənin, sağlam adamın suallarıdır, o zaman durum gedim, məni müayinə etmə…