Jurnalist İlhamiyyə Rza həm publisistik yazılarına, həm də televiziya fəaliyyətinə görə çoxları tərəfindən tanınır.

Axar.az millət vəkilliyinə öz namizədliyini irəli sürən xanım jurnalistlə müsahibəni təqdim edir:

– Olmalı olduğunuz yerdəsinizmi?

– Prosesdə iştirak edən namizəd bəlli bir yerdə olmaz. Hazırda elə bir mərhələdəyəm ki, olmalı olduğum yerə can atıram. Bu sualın cavabını mən sizə seçkidən sonra daha dolğun verə bilərəm. Seçkinin nəticələrindən asılı olaraq, deyə biləcəm ki, o yerdəyəm, yoxsa yox.

– Hazırda İlhamiyyə Rza nə arzulayır?

– Arzularım çoxdur. Qlobal götürsək, bir vətəndaş olaraq, təbii ki, ölkəmə əmin-amanlıq arzulayıram. Bir ana olaraq məni ilk növbədə narahat edən Azərbaycanın yarısülh, yarımüharibə şəraitidir. Bu məni həm də oğul anası kimi çox narahat edir. Bir neçə ildən sonra artıq oğlum çağırış yaşına çatacaq və hərbi mükəlləfiyyətini yerinə yetirəcək. Tək özüm üçün yox, ümumiyyətlə, Azərbaycan üçün bu, narahat bir situasiyadır. Üzü aşağı gəldikcə, başqa arzular da var. Jurnalist kimi mən istəyərdim ki, mediayla bağlı müəyyən layihələr həyata keçirim. Medianın hazırki vəziyyəti məni, təbii ki, qane etmir. Artıq yaşımın, statusumun elə bir məqamıdır ki, töhfələr vermək istəyirəm. Məsələn, təlimçilik fəaliyyətim mənə daha çox mənəvi rahatlıq gətirir.

– Bədii əsər yazsanız, nə haqqında olardı və necə adlanardı?

– Bədii əsər yazmaq fikrim yoxdur. İndi isə istəsəm belə, buna vaxt etibarilə, imkanım yoxdur. Düşünürəm ki, hər bir insanın özünəməxsus yaradıcılığı var. Mənim əsərim mənim fəaliyyətimdir, yazılarımdır, övladımdır. Yazdığım bloq elə mənim ən böyük bədii əsərimdir. Bəzən elə problemlərlə üzləşirəm, elə şeylərin şahidi oluram ki, vaxt tapmasam da, bu haqda mütləq yazmağa çalışıram. Və bütün bu yazılarımı bloqumda yerləşdirirəm. Məni tanımaq istəyənlər bloqum vasitəsilə məni, fikirlərimi tanıya bilir. Ümumiyyətlə, insan çalışmalıdır ki, gördüyü bütün işlər elə sənət əsəri qədər mənalı və gözəl olsun.

– Həyatınızdakı ən böyük mübarizəniz hansı olub və hansısa tabuları qırmısınızmı?

– Mənim bütün həyatım mübarizədir. Dünən bir stataus yazmışdım. Nazim Hikmətdən bir sitat – "Mən təpədən dırnağa insan, təpədən dırnağa qovğa, həsrət və ümiddən ibarət…" Mənim həyatım başdan-ayağa mübarizədir. Hazırda konkret bir şey demək istəmirəm, çünki həyatım kifayət qədər şəffafdır. Mən uşaqlıqdan qorxularımın üstünə getmişəm. Nədən qorxmuşamsa, üstünə getməyə çalışmışam ki, bu qorxunu içimdə dəf edim. Düşünürəm ki, bu, ən yaxşı metoddur. Bəlkə də, mənim televiziyada olmağım, ictimai fiqur olmağım hardasa içimdəki o utancaqlığı dəf etmək istəyindən irəli gəlir. Çünki mən məktəb vaxtlarından üzdə olmaqdan, diqqət mərkəzində olmaqdan çəkinmişəm. Bilridim ki, bu pisdir, amma komplekslərim var idi. Siz təsəvvür edin ki, mən televiziyaya gələndə aldığım ilk tapşırıqlardan biri mikrofonu götürüb küçələrdə sorğu keçirmək oldu. O zaman yalnız bir televiziya mövcud idi və mikrofonla, kamera ilə küçədə gəzib sorğu götürmək o demək idi ki, hər kəsin diqqəti sənə yönələcək. Adamlar gəlirdi, yaxından bizə baxırdı, kadra düşmək istəyirdi və sairə. Bütün bu baxışları öz üzərində hiss etmək artıq o qorxunun üstünə getmək idi.

– Televiziya rəhbərləri tələb və təklif qanuna əməl etməlidirlərmi?

– Bilirsiniz, tələb və təklif marketinq qanunudur. Televiziyalar hazırda marketinq qanunlarıyla işləyirlər. Daha çox kommersiya marağı güdürlər. Tələb və təklif qanunlarını bir tərəfə qoyaq, mən düşünürəm ki, televiziyanın ali məqsədi pul qazanmaq olmamalıdır. Əgər belə bir məqsəd qoyulubsa, sözsüz ki, marketinqin qanunları ilə oturub-durmağa məcburdurlar. Televiziya satış üçün deyil. İndi hansısa verilişi açırsan, sanki hansısa bir ticarət mərkəzinin reklam qovşağına qoşulursan. Bu o qədər qeyri-estetik görünür ki... Ən azından bunu çalışıb gözəl bir şəkildə də etmək olar axı. Televiziya mədəniyyət ocağı olmalıdır.

– Teleaparıcı daha çox natiqdir, diktordur, yoxsa jurnalist?

– Bunlar ayrı-ayrı şeylər olsa da, teleaparıcı bütün bu xüsusiyyətləri özündə əks etdirməlidir. Teleaparıcı düşünən insandır, diktor kimi başqalarının yazdığı mətni üzündən oxuyan icraçı deyil. O, bədii qiraətçi, natiq deyil. Amma bunların hamısı teleaparıcıda olmalıdır. Dünyada elə aparıcılar var ki, nə səsləri, nə xarici görünüşləri etalon deyil. Aparıcının əsas üstünlüyü onun düşüncə tərzi, dünyagörüşü və xarizmasıdır. O, gözəl olmaya bilər, amma xarizması olmalıdır, sən onu həmişə görmək və dinləmək istəməlisən.

– Çoxsaylı televiziya tamaşalarının redaktorusunuz. Bu, istiqamətdə redaktənin hansı çətinlikləri var?

– Redaktə məsələsi bu dəqiqə çox ciddi bir problemdir. Redaktor ayrıca bir peşədir və olduqca dəyərli bir işdir. Çox vaxt redaktə ilə korrektəni səhv salırlar. Bu, çox yanlışdır. Redaktə müəllifin üslubunu, tərzini, özünəməxsusluğunu saxlayaraq mətni səliqəyə salmaqdır. Onu parçalamaq, üslubunu dəyişmək redaktə deyil. Əfsuslar olsun ki, bunu hər adam bacarmır. Redaktor çox savadlı, ən əsası da mütaliəli insan olmalıdır.

– Sevgi sizin üçün nədir? Həmid bəyi hələ də sevirsinizmi?

– Bu sualı vermək ehtiyacını özünüzdə gördünüz? (gülür)

– Elə adamlar var ki, evliliyə və sevgiyə praqmatik yanaşırlar. Sizin bu yöndə fikirlərinizi öyrənmək istəyərdim.

– Bəli, praqmatik. Bəzən heç bir güclü hiss ailələri qoruya bilmir. Bunun üçün tək hisslər kifayət deyil. Sevgi birgəlikdir, dəyərlərin ortaqlığıdır, dostluqdur. Və bu sadaladıqlarım həm hisləri, həm də ailə ittifaqını qoruyur. Sevgi illər sonra azalıb itə də bilir və ya çox vaxt insanlar sevərək də ayrılırlar. Amma birgəlik, ortqalıq varsa, bu mümkün deyil.

– Həmid Herisçini tanımayanlara onu necə təqdim edərdiniz?

– Həmid bəyi tanıyanlar məni tanıyanlardan daha çoxdur. Mən televiziyadan gedəndən sonra efirə çıxmamışam, o isə fərqli layihələrdə xalqla birbaşa ünsiyyətdə olur. Buna baxmayaraq, mən sosial şəbəkələrdə, bloqumda insanlarla ünsiyyətdə olmağa və əlaqəni qırmamağa çalışıram. Biz Həmidlə hara getmişiksə, onu məndən yaxşı tanıyıblar, bu səbəbdən heç vaxt onu təqdim etməyə ehtiyacım olmayıb.

– Namizədliyinizi irəli sürmək ideyası necə yarandı, yoxsa bu, illər öncədən planlaşdırdığınız addımdır?

– Yox, illər öncədən planladığım bir şey deyil. Müsahibələrimi oxusanız, görərsiniz ki, həmişə millət vəkili olmaqla bağlı suallar olub. Deyə bilərəm ki, ətrafımdakı insanlar, məni unutmayanlar belə bir öhdəliyi üzərimə qoydular. Onlar məni millət vəkili olaraq görmək istəyirlər. Mən də onların vəkili olmağa həmişə hazıram. Fərq etməz, harda, mediada, milli məclisdə. Görünür bu, mənim missiyamdır.