Fətəli Xan Xoyski küçəsində, 5 saylı xəstəxananın həyətindən heysiz halda çıxan kişi hər kəsin diqqətini çəkdi. Xəstəxananın darvazasında içəri keçənlər iyrənirmiş kimi ona baxır, əlləri ilə burunlarının ucundan qoxunu qovurdu. Xüsusilə də qadınlar...

Səfil görkəmli adam insanların bu münasibətinə fikir belə vermədi. Dilxor idi, dodaqlarının altında kimisə söyürdü. Küçənin əks tərəfinə keçdi. Ardınca getdim, hələ ki vaxtım vardı. Səfil adam "Gənclik" şadlıq evinə çatıb dayandı. Müvazinətini güclə saxlayırdı. Ağır-ağır geri dönüb, bərabərimə çatdı. Diqqətlə fikir verdim:

Səhərin sazağı onun toz basmış saqqalına da təsir etmişdi. Çirkli sifətindəki cod saqqalı pırtlaşıq idi. Yeridikcə əllərini ayaqlarına söykəyirdi. Bu ayaqlar onu təkcə gəzdirmirdi, həm də onun iri gövdəsinin istinad nöqtəsi idi, söykənirdi özü öz ayaqlarına. Üst-üstə bir neçə corab geymişdi, corabların cırıq ucundan ayaq barmaqlarının çirkli dırnağı görünürdü. Rezin çəkələkdən çıxan barmaqlar ürək bulandırırdı. Ona diqqətlə fikir verdiyimi görüb dayandı. Bu dəfə hər iki əlini dizlərindən yuxarı dayaq etdi. Gövdəsi qabağa əyildi.

- Sabahın xeyir.

Mənə dikilən baxışlarında yalvarış vardı, salamımı isə ədəblə aldı:

- Sənin də sabahın xeyir, xoş günlər görəsən...

- Necəsən?

Sualımın yersiz olduğunun fərqindəyəm, necəliyi göz qabağında idi. Nimdaş geyim, tozun içində olan sir-sifət, ayaq və əl barmaqlarının çirkli və cızıq olması onun BOMJ olmasından xəbər verirdi. Cavabımı ləngitmədi. Heysiz əli ilə üst-başını göstərdi:

- Bu cürəm də... Buna da şükür.

Dinməzcə bir-birimizə baxırıq. Ürəyimdə hansı gününə şükür oxuduğunu aydınlaşdırmaq istəyirəm. Dillənir:

- Necə olmalıyam? Üşüyürəm, görmürsən titrəyirəm?

- Görürəm, bəs, niyə ayaqqabı geyinməmisən?

- Ayaqlarım şişib axı, ayaqqabıya girmir, - ayaqlarına tərəf əyilir, - gör nə qədər qalxıb.

- Üşüyürsən, amma əlini də cibinə salmırsan ki isinə...

- Əllərim də şişib, cibimə girmir. Ayaqlarımı tuturam, əllərim zoqquldayır. Səhər tezdən spirt aldım aptekdən, içdim, təsir etmədi, birini də içdim, amma soyuqdan yenə də içim üşüyür, balalarım ölsün, düz sözümdür.

Səsi zəiflədi. "Balalarının ölümünü and yeri etməyəydi gərək", - fikirləşdim:

- Spirt içdin? Dedin, spirt içdin?

- Hə, spirt içdim, sonra xəstəxanaya getdim ki, ayaqlarıma baxsınlar, məni qovdular bayıra, dedilər, çıx çölə.

Səfilimin kimliyi ilə daha yaxından maraqlandım:

- Harada olursan, adın nədir?

- Səmədov Elşən Əlisahib oğlu. Şəkidənəm, Şəkinin düz göbəyində doğulmuşam. 1966-cı ildə. 1986-cı ildən də Moskvada yaşayırdım.

Əli ilə burnunun, gözünün seliyini silir. Dili alt çənəsinin üstünü basmış saqqalını təmizləyir. Uca boyunu bir qədər aşağı əyir, elə bil, mənimlə bərabər olmaq istəyir.

- Elşən, bəs, Bakıda harada olursan?

- Küçələrdə, "podyez"lərdə qalıram. Soyuqdur. Yay olsaydı, lap yaxşı olardı. Üşüyürəm, həkim də ki mənə baxmır... Hamısı da qohumdur.

- Kim qohumdur? Həkimlər?

- Hə, buranın baş həkimi - əlini 5 saylı xəstəxana tərəfə uzadır. Aşağıdakı çayxanada işləyən onun da qohumudur, mənim də qohumumdur. Çayçı məni qovdu, bu nə üst-başdır, dedi..

- Sən dedin ki, baş həkim qohumunuzdur? O səni qovdu?

- Yox, özü bilmir ki... Heç kəsə demədim ki, o bizim qohumdur, ayıbdır axı, onun ad-sanı var, deməzlər, qohumu nə gündədir? Amma bura xəstəxanadır axı, dövlətindir. Məni gərək müayinə edəydilər. Ayaqlarım şişib, yara töküb. Ağırlığıma tab gətirmir, saxlaya bilmir, güclə yeriyirəm. Çayçı məni it kimi qovdu... Oradakı itlərə artıqdan-zaddan verir amma.

- Elşən, neçə müddətdir bu gündəsən?

Fikirləşir. Əlini gözlərinin bərabərinə qaldırır, barmaqlarını sayır, tərpədir, deyəsən, kömək istəyir şişman xəstə barmaqlardan. Çiyinlərini çəkir:

- Məni "deport" elədilər. Moskvada olurdum. Bakıya isə 1 həftədir gəlmişəm.

- Axı sənin sir-sifətində bir həftənin yox, bir neçə ayın kiri-pasağı var.

- Əvvəl belə deyildim... Moskvada "metrostroy"da işləyirdim. Maaşım yüksək idi, ailəmlə qalırdım. Sonra ermənilər gəldi rəhbərliyə, bütün azərbaycanlıları qovdular işdən. Alver etdim, taksi sürdüm, dolanırdım. Sonra da deportasiya olundum.

- Ailənlə birgə?

- Yox, anam rəhmətə gedəndən sonra ailəmi gətirib qoydum Şəkiyə. Halva sexi açdım, şirniyyat hazırlayırdıq. Özüm isə Moskvaya qayıtmışdım. Tez-tez gəlirdim, gedirdim. Sonra işdən çıxdım.

Elşən tez-tez balalarının canına and içir, sözlərinin yalan olmadığını deyir:

- İnanmırsan? Balalarım ölsün, düz deyirəm.

- Elşən, acınacaqlı gündə yaşayırsan, axı sən deyirsən ki, Rusiyada dolanışığın yaxşı olub. Bəs, niyə bu günə düşdün?

- Ailəmi Azərbaycana qaytardıqdan sonra məsciddə yaşadım. Avarların məscidi idi. Balakən, Şəki, Zaqatala uşaqlarıydı. Orada qalırdım, təmizliyinə baxırdım. Məscidə gələn 10-12 yaşlı oğlan uşaqlarının yeməyini verirdik. Ta o vaxta qədər qaldım ki, rus polisi, OMON girib oranı "zaxvat" elədi.

- Niyə "zaxvat" etdi ki? Siz silahlı dəstə yaratmışdınız? Bəlkə, terrorçu dəstələr, nə bilim, İŞİD-ə kömək-zad keçirmiş könlünüzdən?

- Yox, balalarım ölsün. Nə terror? Döyüşməli olsaq, Qarabağa gedərdik də. Onsuz da hamı bu fikirdə idi ki, müharibə başlasa, gedəcəyik Qarabağa.

Sonra yenə də ufuldadı:

- Ölürəm, Allah haqqı.

Ürəyim yandı, kömək etmək istədim, soruşdum:

- Ver telefonunu Şəkiyə - qohumlarına zəng edim...

- Lazım deyil, dünən Mingəçevir uşaqları mənə yemək aldı, sonra da cibimə pul basdılar. Oğlanlarıma zəng vurdular ki, gəlin atanıza sahib çıxın. Onlar dedi ki, atamız bizim başımızı aşağı edib, ona görə tay-tuş yanında başıaşağı gəzirik. Amma mən deportasiya olunduqdan sonra gəldim, sexi daha işlək vəziyyətə saldım. Oğlum bir gün üzümdən öpüb dedi: "Ata səninlə fəxr edirəm, sənə görə bizə hörmət edirlər". Sonra isə bir az içkiyə qurşandım, atdılar bayıra.

- Bəs, arvadın nə dedi?

- Elə o da onlar deyəni deyir. Mən Moskvada məsciddə qalanda yaxşı oğlanlar mənə iki maşın bağışladı. Keçdim axşamlar taksi sürməyə. Sonradan maşının birini polislər aldı, geri qaytarmadı. Birini də satdım, gəldim onu mənə verən qardaşın yanına, bu qədər pul edir, götür mənə yolpulu ver. O dedi ki, sən yaxşı oğlansan, onu sənə vermişəm, yaxşı edib satıbsan. Sonra gəlmədim pulum qurtarana qədər gəzdim özüm üçün, sonra utandım onların yanına getməyə. Təzədən məscidə getdim. Deportasiya olundum.

- Ən böyük istəyin nədir?

- İstəyim yoxdur... Var, istəyirəm ayağım ağrımasın, kiçik oğlum üçün üzük-kəlağayı aparmışdıq, istəyirəm, onun toyunda xeyir-dua verim. İstəyirəm ki, adamlar məni görəndə iyrənməsin, üzünü yana tutmasın. İstəyirəm ki... həkimlər xəstəni xəstə olduğuna görə qəbul etsin, əyninə-başına görə yox...

Əməkdaşımız İlham gəlir. Əlində çörək var, redaksiyada nahar etmək üçün alıb. Hər ikimizə əl verir, görüşür. Elşən çirkli barmaqlarını İlhamın əlinə toxundurmaq istəmir, bir qədər kənara çəkir, amma İlhamın əlinin havada qaldığını görüb, əlini ağır bir yük daşıyırmış kimi ona tərəf uzadır. Gözləri sellofan çörəkdədir. Yenidən mənə tərəf baxdı:

- İstəyirəm... - udqunur, kirpikləri göz yaşlarında boğulur, - su istəyirəm, yanıram susuzluqdan.

İlham su dalınca getdi. Aldığı plastik qabdakı suyu və özünün günorta yeməyini Elşənə uzatdı, - götür, - dedi.

- Bəs sən? - Elşənin səsi titrədi, götürmək istəmədi. Bu dəfə mən təkid etdim:

- O, ac qalmaz, sən götür, halal xoşun olsun...

Suyu başına çəkdi...

Kefini almaq istədim:

- Bilmirdin axırı belə olacaq? Arvad-uşağı gətirib Şəkiyə qoyub, özün rus arvadları ilə veyillənmisən.

- Balalarım ölsün, mən ailə qurandan sonra bir dəfə də olsun zina etməmişəm. Buna pis baxmışam. Boylarını yerə soxum oğlanlarımın, mən onlara dəstək oldum, onlar isə məni evdən qovdular.

- Kimdir günahkar?

- Günahkar... elə mənim də günahım az deyil...

Elşəndən ayrıldıq. O, küçənin ortasında yenə də heç kəsə fikir vermədən, əllərini ayaqlarına dayayaraq yeriməyə başladı. İlhamın verdiyi çörək torbası onun dizlərinə çırpılırdı... Görəsən, onun çörəyi dizinin üstə idi, yoxsa onu küçəyə atan oğlanlarının?..